Skip to main content
Một phụ nữ hô khẩu hiệu tại khu trại tị nạn Palestine phản đối ông Trump vào ngày 06/12/2017 (AP/Bilal Hussein)

Động Thái Của Ông Trump Về Jerusalem Đánh Dấu Chia Rẽ Trong Thế Giới Ả Rập

Beirut, 07/12/2017 (MAS) – Người Hồi Giáo trên khắp Trung Đông đã cảnh báo những hậu quả tai hại vào Thứ Tư sau khi Tổng Thống Donald Trump nhìn nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, trong trong một khu vực đang chia rẽ hơn bao giờ hết, nhiều người đã tự hỏi các nhà lãnh đạo có thể làm gì hơn nữa vược ra những lối hùng biện đầy mạnh mẽ.

Thế giới quyền lực Ả Rập đang bị mắc kẹt trong mê cung của những rắc rối nội bộ của họ, dân của họ đã quá mỏi mệt về chiến tranh, và những ngày mà các nhà lãnh đạo Ả Rập có thể thách đố Hoa Kỳ theo một cách đầy ý nghĩa đã biến mất từ lâu.

Vượt ra khỏi những sự bùng nổ của các cuộc biểu tình và tiềm năng bùng nổ bạo lực, có một chút mà thế giới Ả Rập có thể thực hiện để thách đố sự thay đổi của ông Trump, vốn đã bị bác bỏ đồng loạt bởi các nhà lãnh đạo.

Jerusalem, một cột mốc được nuôi dưỡng và dễ bén lửa, là một trong vài vấn đề hiệp nhất rất hiếm hoi trong thế giới Ả Rập đã bị tàn phá bởi các cuộc chiến và chủ nghĩa bè phái. Nhưng ngay cả khả năng của việc ông Trump nhìn nhận đó là thủ đô của Israel đã trở thành một lý do cho việc tranh cãi giữa những thế lực Hồi Giáo Sunni và Shiite của Trung Đông, thì Ả Rập Saudi và Iran, hai nước vẫn đang tham gia vào một cuộc chiến giao thức tàn phá về tính chủ quyền tối thượng tại khu vực.

“Nếu một nửa số ngân sách mà một số nhà cầm quyền đã chi cho khu vực để khích lệ chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa cực đoan, chủ nghĩa bè phái và sự chống lại nước láng giềng của họ được dành cho việc giải phóng Palestine, thì ngày nay chúng ta đã không phải đối diện chủ nghĩa cái tôi của Mỹ”, Bộ Trưởng Ngoại Giao Iran Javad Zarif nói trên một đoạn Twitter vào Thứ Tư, nói cách trực tiếp rõ ràng đến Ả Rập Saudi.

Sự chỉ trích đối với động thái của ông Trump nổ ra từ Cairo đến Tehran đến Ankara đến cả đất nước Syria đang bị chiến tranh tàn phá, phản ánh mối lo về lời tuyên bố của Trump, vốn đã phá vỡ nhiều thập kỷ chính sách của Hoa Kỳ và có thể tạo nên nhiều cuộc biểu tình bạo lực.

Nhà lãnh đạo người Palestine là ông Mahmoud Abbas đã nói ông Trump đã phá hủy uy tín của Hoa Kỳ trong vai trò là nhà trung gian hòa bình Trung Đông, nói thêm trong một tuyên bố trên truyền hình rằng quyết định này “là một tuyên bố rút khỏi vai trò mà Mỹ đã thực hiện trong tiến trình hòa bình”.

Ai Cập, đất nước Ả Rập đầu tiên đã ký hiệp ước hòa bình với Israel vào năm 1979, đã bác bỏ quyết định của ông Trump, mô tả điều ấy trong một thông cáo Bộ Ngoại Giao là một sự vi phạm những giải pháp quốc tế về tình trạng của thành phố. Thông cáo đã cho biết Ai Cập đang quan ngại về ảnh hưởng của động thái của Hoa Kỳ về sự bình ổn của khu vực và về tác động “cực kỳ tiêu cực” của động thái này trên tiến trình hòa bình Israel-Palestine.

Vua Abdullah II của Jordan, đất nước của ông giống như Ai Cập đã có hiệp ước hòa bình với Israel, nói rằng ông thể hiện sự quan ngại của mình đối với ông Trump trong một cuộc điện đàm vào Thứ Ba, nói rằng việc phớt lờ đi Palestine, thì các quyền của Hồi Giáo và Kitô Giáo tại Jerusalem sẽ chỉ làm châm dầu thêm vào ngọn lửa chủ nghĩa cực đoan.

Ông đã nói tại một cuộc gặp gỡ với tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyeb Erdogan, người đã mời các nhà lãnh đạo của các nhà nước thành viên thuộc Tổ Chức Hợp Tác Hồi Giáo đến tham gia một cuộc họp ngoại thường để thảo luận về tình trạng của Jerusalem vào tuần tới.

Tại Gaza, hàng trăm người biểu tình Palestine đã đốt các lá cờ Mỹ và Israel và đã giương cao các lá cờ và biểu ngữ Palestine tuyên bố Jerusalem “là thủ đô vĩnh cửu của chúng tôi” và gọi sự nhìn nhận đó là thủ đô của Israel là “một làn ranh đỏ”. Nhóm Hamas, một nhóm vũ trang đang kiểm soát Gaza, đã kêu gọi nhiều người biểu tình hơn nữa trong tuần tới.

Viên chức Hamas là Salah Bardawil nói rằng người dân Palestine đang “trên ngã rẽ nguy hiểm hôm nay; và chúng ta hoặc là tan biến hoặc tồn tại”.

Tại Beirut, hàng trăm người tị nạn Palestine đã tổ chức một cuộc biểu tình tại các ngả đường hẹp của trại Bourj al-Barajneh, một số người hô vang “Trump, ông bị khùng”. Và tại Thổ Nhĩ Kỳ, hàng trăm người xuống phố để biểu tình gần tòa các trụ sở ngoại giao của Hoa Kỳ tại Ankara và Istanbul.

Các quan chức Palestine, trong khi đó, đã tuyên bố tiến trình hòa bình Trung Đông “đã hoàn tất”. Thủ tướng Palestine, Rami Hamdallah, đã gặp gỡ các nhà ngoại giao Châu Âu vào Thứ Tư và nói với họ rằng sự thay đổi của Hoa Kỳ về Jerusalem “sẽ làm gia tăng mâu thuẫn và gia tăng bạo lực trên toàn khu vực”.

Vẫn chưa rõ là liệu có một hành động ngoại giao cụ thể nào, nếu có, được lên kế hoạch hay không.

Ả Rập Saudi, một trung tâm quyền lực khu vực có thể giúp Nhà Trắng thúc đẩy việc qua một sự sắp đặt ổn thỏa Trung Đông, đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ động thái của ông Trump, nói rằng việc ấy “có thể sẽ kích động tâm trạng của người Hồi Giáo trên khắp thế giới”.

Động thái của ông Trump sẽ đặt đất nước theo Hồi Giáo Sunni, mà vị vua mang lấy tước hiệu “Người Bảo Vệ Hai Đại Hội Đường Thánh” trong một. Vương quốc, đặc biệt với vị hoàng tử đầy quyền lực của mình, Mohammad Bin Salman, đang vui hưởng các mối quan hệ thân cận với ông Trump và con rể ông là Jared Kushner – một mối quan hệ mà người Saudis cần và nhưng không thể mua lấy sự thỏa hiệp.

Mặc dù người Saudis ít nhất trên bề mặt đang gây áp lực với ông Trump và sẽ tự tách bản thân họ rà khỏi người Israel, họ hầu như chắc chắn sẽ tiếp tục hợp tác về mặt tình báo liên quan đến Iran.

Về phần mình, Iran sẽ nắm bắt lấy động thái của ông Trump để tự thể hiện chính mình là người bảo vệ người Hồi Giáo – và Ả Rập Saudi không thể được coi là đang hành động ít mạnh mẽ hơn trong sự chống đối của nước này đối với việc nhìn nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.

Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu đã nói vào Thứ Tư này. Trong khi ông nhìn nhận rằng Israel sẽ không ký các hiệp ước hòa bình với các nước Ả Rập mà không có một thỏa thuận về Palestine, ông hàm ý muốn nói rằng các mối quan hệ đã được thiết lập và có nhiều chỗ cho sự phát triển.

“Các hiệp ước hòa bình, không. Mọi thứ khác dưới điều đó, đúng, và điều đó đang xảy ra”, ông nói.

Ông Mohammed Elbaradei, một người nhận Giải Thưởng Nobel Hòa Bình và là cựu phó tổng thống của Ai Cập hiện đang sống trong một tình trạng lưu đày tự áp đặt, cho rằng các nước Ả Rập có những chọn lựa, gồm cả việc triệt để giảm thiểu hàng tỷ tiền Ả Rập chảy san Mỹ và một sự cắt giảm các mối quan hệ ngoại giao, quân sự và tình báo với Hoa Kỳ.

“Nhưng nếu phản ứng sẽ chỉ giới hạn với những lời lên án và bác bỏ, thì sự im lặng là một chọn lựa đáng trân trọng hơn”, ông nói trong một bài đăng trên Twitter.

Một điều mà mọi người thật sự đồng ý vào Thứ Tư là việc Jerusalem là một thùng bộ và quyết định của ông Trump sẽ có những tác động khủng khiếp tại khu vực.

Phản ảnh ý kiến của đại đa số thế giới Ả Rập, hai tờ báo hàng đầu của Li Băng đã cho chạy ở trang đầu những lời quở trách ông Trump về thông báo của ông.

Tờ báo An-Nahar đã so sánh tổng thống Hoa Kỳ với Ngoại Trưởng quá cố của Anh Arthur Balfour, một người mà một thế kỷ trước đã nổi tiếng hứa hẹn với Palestine là que hương quốc gia của Dân Do Thái, trong một điều vốn được coi là tuyên bố Balfour.

Dòng tít cảu tờ báo vào Thứ Tư là: "Ông Trump, Balfour của thế kỷ, tặng quà Jerusalem cho Israel".

Tờ nhật báo Daily Star bản tiếng Anh đã cho đăng một bức hình trọn trang về Thành Phố Jerusalem Cổ có Mái Vòm Đá bên dưới một tít: "Không Xúc Phạm Ông Tổng Thống, Jerusalem là thủ đô của PALESTINE"

Âu Dương Duy (Theo AP)