'Chúng ta phải chấm dứt cuộc chiến phi dân sự này', ông Biden nói khi nhận nước Mỹ đang trong khủng hoảng

Washington (MAS) – Ông Joe Biden đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống của Hoa Kỳ vào Thứ Tư, khi mang lại một thông điệp hiệp nhất và khôi phục lại một đất nước đã bị chia rẽ sâu sắc vốn đang quay cuồng vì một nền kinh tế bị suy thoái và nạn dịch coronavirus đang hoành hành đã làm thiệt mạng hơn 400,000 người Mỹ.

Đứng trên các bậc thang của Điện Capitol 2 tuần sau khi một đám đông là những người ủng hộ Tổng Thống Donald Trump thời đó đã gây bão toà nhà, ông Biden đã kêu gọi một sự quay về với sự đoan chính dân sự trong một bài diễn văn nhậm chức đánh dấu sự kết thúc một nhiệm kỳ đầy giông bão của ông Trump.

“Để vượt thắng những thách đố này, khôi phục lại linh hồn và đảm bảo cho tương lai của nước Mỹ, đang đòi hỏi nhiều hơn cả lời nói. Việc này đòi hỏi sự khó đạt tới nhất của mọi thứ trong một nền dân chủ: sự hiệp nhất”, ông Biden, một người Dân Chủ, đã nói trong khi tuyên thệ nhậm chức.

“Chúng ta phải chấm dứt cuộc chiến tranh không phải thuộc công dân này vốn vảy màu đỏ lên mầu xanh, nông thông lên thành thị, bảo thủ lên sự trung lập. Chúng ta có thể thực hiện việc này – nếu chúng ta mở tâm hồn mình ra thay vì trở nên cứng lòng”.

Các chủ đề trong bài diễn văn dài 21 phút lặp lại những điều mà ông đã đặt làm trọng tâm trong chiến dịch tổng thống của ông, khi ông tự hoạ mình là một sự thay thế mang tính đồng cảm với một ông Trump gây chia rẽ, một người Cộng Hoà.

Khi nói “không còn thời gian để lãng phí nữa”, ông Biden đã ký 15 hành động mang tính sắc lệnh chỉ ngay sau khi bước vào Nhà Trắng vào chiều thứ Tư để thiết lập một thời gian mới và lật đổ một số chính sách gây tranh cãi nhất của ông Trump.

Các sắc lệnh bao gồm việc buộc phải đeo khẩu trang ở tại cơ sở liên bang, bỏ lệnh rút khỏi Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WTO), tái tham gia vào hiệp định khí hậu Paris và chấm dứt lệnh cấm du lịch đối với một số quốc gia đa số Hồi Giáo.

Ông Biden đã cho các phóng viên biết tại Phòng Bầu Dục là ông Trump đã để lại cho ông “một lá thư rất đại lượng”, nhưng ông sẽ không tiết lộ các chi tiết.

Tự bản thân lễ nhậm chức, một lễ không giống bất cứ lễ nào khác trong lịch sử Hoa Kỳ, đã đóng vai trò như một sự nhắc nhớ lớn lao về cả sự giông bão vốn xác định nên kỷ nguyên của Trump cũng như nạn dịch vẫn đang đe doạ đất nước.

Giữa những cảnh báo về một cuộc bạo lực mới, hàng ngàn Vệ Binh Quốc Gia đã bao vây Điện Capitol trong một sự phô diễn chưa có tiền lệ về sức mạnh. Hội Trường Quốc Gia, thường chính thức đầy tràn những người ủng hộ, thay vì đầy tràn gần 200,000 lá cờ Mỹ. Những người có thế giá tham dự gồm cựu Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama, George W. Bush và Bill Clinton – đã mang khẩu trang và ngồi cách xa nhau.

Người bạn cùng tranh cử của ông Biden, bà Kamala Harris, con gái của những người di dân từ Jamaica và Ấn Độ, đã trở thành người Da Đen đầu tiên, người phụ nữ và người Mỹ gốc Châu Á đầu tiên đóng vai trò là phó tổng thống sau khi bà đã tuyên thệ bởi Chánh Án Toà Án Tối Cao Hoa Kỳ Sonia Sotomayor, thành viên Châu Mỹ La Tinh đầu tiên.

Tổng Thống đã lên tiếng cách mạnh mẽ về cuộc bạo loạn Capitol ngày 6/1 khi những người ủng hộ ông Trump đã tràn vào toà nhà, buộc các nhà làm luật phải thoát thân vì sự an toàn và làm cho 5 người thiệt mạng, gồm cả một viên cảnh sát. Nhưng ông Biden chưa bao giờ đề cập đến tên của người tiền nhiệm của ông.

Tình trạng bạo lực đã buộc Hạ Viện do Dân Chủ kiểm soát đã truất phế ông Trump vào tuần trước trong lần thứ hai chưa có tiền lệ, khi tố cáo ông về việc kích động sau khi ông mời gọi những người ủng hộ ông hãy tuần hành về toà nhà để gây áp lực những lời tuyên bố sai lệch về sự gian lận bầu cử.

Bà Kamala Harris (C), và chồng bà Đệ Nhị Phu Quân Doug Emhoff tuyên thệ nhậm chức Phó Tổng Thống Hoa Kỳ, 20/01/2021 (ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/AFP via Getty Images)
Bà Kamala Harris (C), và chồng bà Đệ Nhị Phu Quân Doug Emhoff tuyên thệ nhậm chức Phó Tổng Thống Hoa Kỳ, 20/01/2021 (ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/AFP via Getty Images)

“Mảnh Đất Thánh Thiêng”

“Chúng ta đang đứng đây, chỉ vài ngày sau khi đám đông bạo loạn nghĩ rằng họ có thể dùng bạo lực để làm im tiếng ý muốn của người dân, dừng lại công việc trên nền dân chủ của chúng ta, để đuổi chúng ta ra khỏi mảnh đất thánh thiêng này”, ông Biden nói. “Điều đó không xảy ra; nó sẽ không bao giờ xảy ra. Không phải hôm nay, không phải ngày mai, không phải mãi mãi”.

Một Trump bất chấp chuẩn mực đã bỏ một cuộc gặp gỡ cuối cùng trên đường ông đi ra khỏi Nhà Trắng khi ông từ chối gặp gỡ ông Biden hoặc tham dự lễ nhậm chức của người kế nhiệm ông, phá vỡ một truyền thống chính trị đã được coi như là một sự chuyển giao quyền lực hoà bình.

Ông Trump, một người không bao giờ thừa nhận việc thua cuộc bầu cử ngày 3/11, đã không đề cập cụ thể tên ông Biden trong những lời nói sau cùng của ông trong vai trò là tổng thống vào sáng thứ Tư, khi ông khen ngợi kỷ lục của bộ máy ông. Sau đó ông bay chiếc Air Force One lần cuối và bay đến khu nghỉ dưỡng của ông Mar-a-Lago ở Florida.

Các đảng viên Cộng Hoà hàng đầu, gồm cả Phó Tổng Thống Mike Pence và các nhà lãnh đạo quốc hội, đã bỏ qua việc ra đi của ông Trump và tham gia vào lễ nhậm chức của ông Biden.

Ông Biden nhậm chức trong một thời điểm của sự bất ổn quốc gia, với việc đất nước đối diện với điều mà các cố vấn của ông đã mô tả như là 4 cuộc khủng hoảng phức tạp: nạn dịch, sự suy thoái kinh tế, biến đổi khí hậu và sự bất bình đẳng sắc tộc.

Sau một chiến dịch đắng cay được đánh dấu bởi những tố cáo vô căn cứ của ông Trump về sự gain lận bầu cử, bài diễn văn của ông Biden nói lên một cung giọng hoà giải hiếm khi nào nghe thấy từ ông Trump. Ông đã yêu cầu người dân Mỹ không bầu cho ông hãy cho ông một cơ hội.

“Tôi xin hứa điều này với các bạn: Tôi sẽ là một tổng thống của hết mọi người dân Mỹ”, ông nói. “Và tôi hứa với các bạn tôi sẽ chiến đấu hết mình cho những người không ủng hộ tôi và những người ủng hộ tôi”.

Mặc dù những lời nói của ông đã được nói chủ yếu đến các vấn đề nội địa, nhưng ông Biden cũng nói một thông điệp với toàn thế giới. Ông hứa sẽ sửa lại những đồng minh mà ông Trump đã phá hỏng và hành động như một đối tác mạnh mẽ của hoà bình, tiến bộ và an ninh. Ông không đưa ra cụ thể về những tranh cãi có tầm mức cao với Bắc Hàn, Iran và Trung Quốc.

Các nhà lãnh đạo thế giới ban hành những thông điệp chúc mừng, với một số đồng minh Hoa Kỳ thể hiện sự thả lỏng trong lễ nhậm chức của ông Biden sau khi thời gian không thể đoán được của ông Trump vốn tập trung vào chương trình “Nước Mỹ Trước Hết”.

Tổng Thống Joe Biden ký các sắc lệnh quan trọng tại Nhà Trắng, 20/01/2021 cùng với sự hiện diện của Bà Haris Kamala, Phó Tổng Thống (JIM LO SCALZO/POOL/AFP via Getty Images)
Tổng Thống Joe Biden ký các sắc lệnh quan trọng tại Nhà Trắng, 20/01/2021 cùng với sự hiện diện của Bà Haris Kamala, Phó Tổng Thống (JIM LO SCALZO/POOL/AFP via Getty Images)

Trở Lại Nhà Trắng

Ông Biden tuyên thệ nhậm chức, được thực hiện bởi Tổng Chưởng Lý John Roberts, với tay trái ông đặt trên mặt một cuốn Kinh Thánh dày 5 inch đã có trong gia đình ông 1 thế kỷ.

Sau đó trong ngày, ông Biden đã tham gia vào một nghi thức đặt vòng hoa tại Mộ Những Người Lính Vô Danh tại Nghĩa Trang Quốc Gia Arlington ở Virginia, đi cùng có ông Obama, Bush và Clinton.

Sau đó, đoàn tuỳ tùng của ông đã tham gia vào một cuộc diễu hành trên đường ông vào Nhà Trắng. Ông Biden và gia đình đã rời chiếc limousines của họ tại Đại Lộ Pennsylvania để đi bộ vài trăm mét vào nhà mới của họ.

“Tôi cảm thấy như tôi đang về nhà”, ông Biden nói khi được hỏi về việc trở lại Nhà Trắng.

Trong phần họp báo đầu tiên của mình với các phóng viên, nữ phát ngôn viên Nhà Trắng Jen Psaki đã nói cuộc trao đổi điện thoại đầu tiên của ông Biden là với nhà lãnh đạo ngoại giao là Thủ Tướng Canada Justin Trudeau vào thứ Sáu. Họ sẽ thảo luận về quyết định của ông Biden huỷ bỏ giấy phép cần thiết để xây dựng đường ống dẫn dầu Keystone XL và các vấn đề song phương khác, bà cho biết.

Lễ nhậm chức của ông Biden trong vai trò Tổng Thống Thứ 46 là đỉnh cao của một sự nghiệp 5 thập kỷ trong việc phục vụ công chúng vốn gồm hơn 3 thập kỷ tại Thượng Viện Hoa Kỳ và 2 nhiệm kỳ làm phó tổng thống dưới thời Obama. Ở tuổi 78, ông là tổng thống Hoa Kỳ lớn tuổi nhất lịch sử.

Ông đang đối diện với những tàn phá vốn thách đố một chính trị gia kinh nghiệm nhất.

Nạn dịch đã chạm vào mốc kép trong ngày cuối cùng của ông Trump tại văn phòng vào Thứ Ba, chạm 400,000 ca tử vong và 24 triệu ca nhiễm – cao nhất so với bất cứ quốc gia nào. Hàng triệu người Mỹ đang mất việc làm vì những lệnh đóng cửa và giới nghiêm có liên quan nạn dịch.

Ưu tiên hàng đầu của ông Biden là kế hoạch 1.9 triệu tỷ USD sẽ gia tăng lợi ích thất nghiệp và cung cấp việc chi trả tiền mặt trực tiếp cho các gia đình để loại bỏ nỗi đau tài chính khỏi dịch coronavirus.

Nhưng kế hoạch này cần sự phê chuẩn từ một Quốc Hội bị chia rẽ, nơi các nhà Dân Chủ đang giữ những lợi thế mong manh ở cả Hạ và Thượng Viện.

Vào Thứ Tư, Thượng Viện đã phê chuẩn ông Avril Haines là giám đốc cơ quan tình báo quốc gia, công việc tình báo hàng đầu của nước này, là sự bổ nhiệm được xác nhận đầu tiên của ông Biden.

Âu Dương Duy (Reuters)