Covid đã quét sạch những giấc mơ kinh tế của một Thế Hệ tại Châu Á

Các nền kinh tế đang phát triển nhanh của Châu Á trong nhiều thập kỷ đã mang lại cho hàng triệu bạn trẻ cơ hội để làm việc tốt hơn bậc cha mẹ của họ, một con đường đi lên sự di động giờ đây đang có nguy cơ khi sự thất nghiệp nơi người trẻ đang dậy sóng mạnh ở khu vực nhà do với đại đa số các bạn trẻ tuổi từ 15-24 của thế giới.

Những người trẻ này – chỉ mới khởi đầu cuộc sống làm việc của mình – đang bị mất nhiều việc làm ở một tỷ lệ nhanh hơn so với các thế hệ lớn hơn vì hầu như một nửa trong số này đang phân tán trong bốn lãnh vực kinh tế đang chịu ảnh hưởng nặng nhất của nạn dịch Covid-19, gồm cả ngành thương mại bán sỉ và lẻ, sản xuất, các ngành kinh doanh dịch vụ và lưu trú và dịch vụ ẩm thực.

Các bạn trẻ nữ và những người đang ở trong những nấc thang thấp nhất của bậc thang công việc đang phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, theo một báo cáo từ Ngân Hàng Phát Triển Á Châu (ADB) và Tổ Chức Lao Động Quốc Tế (ILO) vốn cảnh báo về “một thế hệ đóng cửa” đang bị bỏ lại phía sau.

Pavisa Ketupanya
Cô Pavisa Ketupanya (Andre Malerba/Bloomberg)

Pavisa Ketupanya, 26 tuổi, từ Bangkok, đang nằm trong số đó. Cô đã đạt được giấy phép của phi công và đã lên kế hoạch theo gót của cha mình trong việc bay những chuyến bay thương mại thì nạn dịch xảy ra và đặt một dấu chấm hết bất ngờ cho các kế hoạch của cô.

“Khi tôi nhận được giấy phép để trở thành phi công thương mại, tôi đã nghĩ là đây sẽ là công việc cả đời của tôi với nguồn thu nhập tốt”, cô Pavisa nói. Thay vào đó, cô đang lệ thuộc vào một thói quen – nghề nối mi – để có một khoản tiền cho đến khi nền kinh tế cải thiện. “Việc này chỉ mang lại một phần nhỏ cho công việc phi công của tôi, nhưng tốt hơn là không có gì”.

Những câu chuyện như của cô đang nhân rộng trên khắp vùng Châu Á Thái Bình Dương nơi khoảng 15 triệu việc làm cho tuổi thành niên và tuổi trẻ có thể bị mất tại 13 quốc gia trong năm nay, theo báo cáo của ADB và ILO.

Khủng Hoảng Toàn Cầu

Khi việc thất nghiệp của tuổi trẻ là một cuộc khủng hoảng toàn cầu, thì Châu Á đã học cách nặng nề trong những thập kỷ qua về một dân số tương đối trẻ và tầng lớp trung lưu đang lên đang lèo lái nhu cầu, một sự năng động mà giờ đây đang bị đe doạ. Khu vực Châu Á Thái Bình Dương chiếm 2/3 sự tăng trưởng kinh tế toàn cầu vào năm 2019, trong khi các nền kinh tế phát triển của khu vực năm nay được mong đợi là sẽ bị thu hẹp lại lần đầu tiên kể từ những năm 1960s.

Cái nhìn bên ngoài ấy mang lại rất ít sự lạc quan cho Navisha Ali, 17 tuổi, ở New Dehli. Cô đã dành 6 tháng qua để tìm kiếm một công việc bình thường. Khi nạn dịch bùng phát, cô mất việc sửa chữa kim cương nhân tạo tại tại một xưởng may mặc nhỏ, phải bỏ học để phụ giúp gia đình cô sau khi một tai nạn giao thông vào 3 năm trước đã cướp đi một trụ cột gia đình cô là cha cô.

Cô kiếm được một con số khiêm tốn 5,500 rupees (75 USD) một tháng, là khoản được dùng để phụ giúp cha mẹ và 4 người em nhỏ của cô. Giờ hai cô em gái cô, 16 và 14 tuổi, cũng phải nghỉ học để tìm kiếm việc làm.

“Các em ấy đang học may, và tôi cũng đang nỗ lực dạy các em về công việc nhà máy mà tôi thường làm”, cô cho biết.

“Tình trạng nghèo mới”

Cú sốc Covid-19 đang tạo ra một tầng lớp “nghèo mới” trên khắp Đông Nam Á và Thái Bình Dương với một con số thêm 38 triệu người được cho là sẽ sống trong tình trạng nghèo, theo Ngân Hàng Thế Giới.

Bà Wei-Jun Jean Yeung, giám đốc sáng lập của Trung Tâm Nghiên Cứu Gia Đình và Dân Số tại Đại Học Quốc Gia Singapore, cảnh báo rằng cuộc khủng hoảng này sẽ làm rạn nứt các mối quan hệ với các thế hệ lớn hơn, đặt sức khoẻ tâm thần của người trẻ vào nguy cơ và đang hình thành để trở nên tệ hơn cuộc khủng hoảng việc làm trước đó.

“Thời gian này sự ảnh hưởng thì tệ hại hơn nhiều vì đó là một sự căng thẳng đa dạng diễn ra đồng thời với nhau”, bà cho biết. “Và thời gian này sẽ kéo dài hơn nên việc ảnh hưởng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn nhiều”.

Tác động trên các gia đình mà bà Yeung cảnh báo đang chạm vào gia đình đối với JM Dimaunahan tại Manila, 22 tuổi, một người đang bào mòn nguồn thu nhập hưu của cha mẹ cậu trong thời gian tìm việc không thành sau khi tốt nghiệp với một tấm bằng về xã hội học. Thay vì neo đậu vào một việc làm về marketing như mong đợi, giờ cậu đang đặt tầm nhìn của mình thấp hơn nhiều nơi công việc tại những trung tâm môi giới việc làm.

“Một số công ty đang làm rõ là qui trình tuyển dụng của họ đang phải dừng lại do bởi nạn dịch”, cậu cho biết. “Tôi đang bị áp lực bởi vì không ai có thu nhập cho gia đình và chúng tôi chỉ lệ thuộc vào đồng lương hưu cho các chi tiêu thường nhật của chúng tôi”.

JM Dimaunahan
JM Dimaunahan (Veejay Villafranca/Bloomberg)

Phá vỡ cái vòng luẩn quẩn ấy đối với những bạn như Dimaunahan sẽ là không thể nếu không có sự hỗ trợ từ chính phủ hoặc sự phục hồi kinh tế nhanh khi con virus này được kiểm soát và công việc trở lại.

Niềm Hy Vọng Tương Lai

Một tia hy vọng cho thế hệ này là các thành phần kinh tế như công nghệ vốn đang săn người trẻ. Nhưng các kĩ năng chuyên môn cao lại là thiết yếu. Bà Winnie Tang, chủ tịch của Công ty Esri China (Hong Kong), một đơn vị kinh doanh có trụ sở phần mềm tại California, Esri, đang đặt bảng theo dõi của Johns Hopkins dùng cho việc theo dõi con virus, đã cho biết hơn 30% nhân sự của bà trẻ hơn 30 tuổi.

“Ngành công nghiệp IT đang bùng phát”, bà cho biết. Nhưng bà Tang, cũng là một giáo sư đầu ngành tại Đại Học Hong Kong, nhìn nhận rằng tiến trình chữa lành cho việc thất nghiệp tuổi trẻ sẽ cần nhiều năm”. “Các nhân công trẻ, thậm chí tốt nghiệp đại học, có thể có thu nhập ít trong vòng 10 năm hay thậm chí lâu hơn”, bà cho biết.

Thị trường lao động đang lên từ cuộc khủng hoảng rất có thể sẽ đánh dấu một sự tăng tốc đối với nền kinh tế ngắn hạn. Trần Thị Ái Vi, 23 tuổi, sống ở Việt Nam, biết rõ điều đó. Với một tấm bằng về lãnh vực digital marketing, vào tháng 8 cô đã mất hợp đồng trong vai trò nhân viên kinh doanh và tiếp thị tại một hãng hàng không nơi mà cô làm việc từ Tháng 2.

Vi đã quyết định thực hiện những lớp học viết trên Facebook – cô dạy mỗi tối với 5 đến 10 học viên mỗi lớp – và đang làm việc viết lách tự do cho các công ty, mang lại một nguồn thu nhập trên 8 triệu VNĐ một tháng mà hãng hàng không đã trả cho cô.

Cô có kế hoạch sẽ gia tăng các kĩ năng giao tiếp và quản trị tài chính của mình để tự mở kinh doanh cho mình. “Các cơ hội luôn xuất hiện với những khủng hoảng”, cô cho biết.

Tuy nhiên, nhiều bạn trong thế hệ này sẽ không thắng nổi trong nền kinh tế ngắn hạn. Công việc không chính qui không có hợp đồng là một qui chuẩn và tỷ lệ thất nghiệp cao đang chỉ mang lại một số sự tổn hại.

Ngay cả tại Trung Quốc, nơi sự phục hồi kinh tế đang tiến nhanh nhất, thì chính phủ đã cảnh báo là tỷ lệ thất nghiệp nơi các nhân sự trẻ vẫn cao. Tại Nhật Bản, các công ty đang cắt giảm tuyển dụng và những bạn mới tốt nghiệp đang mất cơ hội cho việc làm dài hạn.

Zhue Yue, 24 tuổi, hiện mới hoàn tất việc làm thực tập tại Công ty ByteDance ở Bắc Kinh và trở lại Đại Học Waseda ở Nhật Bản, nơi mà cô dự định sẽ hoàn tất việc học đại học của mình về lãnh vực văn hoá quốc tế và truyền thông vào tháng 3. Cô đã có bằng cao đẳng ở Bắc Kinh vào năm 2018, chưa từng bị thiếu việc. Lần này thì lại rất khác”.

“Tôi rất lo lắng”, cô cho biết. “Thật khó để kiếm việc làm trong năm nay”.

Joseph C. Pham (Bloomberg)