Skip to main content
Nhân sự của Obama sẽ bị mất việc (CHIP SOMODEVILLA/GETTY IMAGES)

4,000 Lý Do Để Nghĩ Rằng Quyền Lực Của Ông Trump Sẽ Bị Giới Hạn

Bốn ngàn: Đó là con số những người được bổ nhiệm về mặt chính trị mà đội chuyển tiếp của Tổng Thống đắc cử Donald Trump sẽ phải chọn trong vòng vài tháng thới cho chính phủ để tiếp tục vận hành hiệu quả sau khi Tổng Thống Barack Obama rời khỏi vị trí. Thách đố là lớn lao cho bất cứ một bộ máy mới nào; điều đó đặc biệt khó khăn đối với một người ngoài cuộc chính trị mà đội ngũ của nó, theo tờ Wall Street Journal, đã kinh ngạc khi nghe biết vào tuần trước rằng bộ máy này sẽ thay thế toàn bộ mọi người trong Phe Cánh Tây.

Những người được bổ nhiệm về chính trị được cho là sẽ làm cho vị tổng thống thêm quyền lực hơn. Nhưng đối với ông Trump, thì những người bổ nhiệm có khả năng có tác dụng ngược. Đội của ông Trump đã không có bất cứ điều gì giống như 4,000 người trung thành sẵn sàng bước vào những công việc điều hành chi nhánh, cách mà hầu hết các chiến dịch tổng thống thực hiện. Chọn lựa những ứng viên Đảng Cộng Hoà với kinh nghiệm điều hành nhánh, thì phải chọn lựa các quan chức trong bộ máy của cựu tổng thống Bush. Dù tốt dù tệ, thì chương trình tổng thống của Trump do đó rất có thể sẽ bị thanh lọc qua đội ngũ nhân sự Đảng Cộng Hoà.

Một con số lớn những bổ nhiệm ở vị trí điều hành sẽ làm cho Hoa Kỳ trở thành một khuôn mẫu tương đối giống như các nền dâng chủ ở Anh và Châu Âu, mà trong đó con số nhân sự nhỏ hơn sẽ bị bãi nhiệm khi một chính quyền mới lên nắm quyền.

Hãy xem Nước Anh: Ngoài 22 bộ trưởng nội các và gấp 5 hay 6 lần số thứ trưởng, thì thủ tướng sẽ phải bổ nhiệm thêm khoảng 100 “cố vấn đặc biệt” – hầu như một nửa số này đang làm việc tại Số 10 Downing Street. Bạn đã biết điều đó rồi. Chính phủ Anh có khoảng 5% số vị trí bổ nhiệm chính trị so với chính phủ Hoa Kỳ thực hiện.

Có một lịch sử phức tạp cho lý do vì sao lại như thế. Chìa khoá rất có thể là Hoa Kỳ tuyên bố độc lập trước những năm 1780, khi đó Anh Quốc mới đang cải cách dần từ hệ thống bảo trợ được biết đến như là “nạn tham nhũng cũ”. Điều đó để lại cho Hoa Kỳ một hệ thống bảo trợ bao la, và một cải cách phục vụ dân sự dễ hiểu đã không được thông qua cho đến năm 1883. Và ngay cả khi điều đó xảy ra, thì tổng thống vẫn giữ quyền được chọn số lớn những người trung thành với đảng trong tư cách là những người được bổ nhiệm.

Quan điểm ngành khoa hoc chính trị theo lẽ thường là việc có một lượng lớn các bổ nhiệm chính trị sẽ giúp cho tổng thống có một tầm ảnh hưởng lớn hơn trên cách mà chính phủ sẽ hoạt động so với một thủ tướng. Trong hệ thống Anh và các hệ thống Châu Âu tương tự như thế, các nhân sự phục vụ sự nghiệp dân sự có quyền lực lớn lao trong việc thiết lập định hướng cho các bộ của họ. Đây là, bằng nhiều cách, chính phủ bởi chế độ quan liêu.

Nếu bạn đã từng xem vở hài kịch cổ điển của Anh, “Yes Minister”, bạn sẽ có một dấu ấn về cách mà tổ chức hoạt động. Bộ trưởng tham gia vào một bộ mới và có ý đưa ra lề luật. Sau đó, sẽ chẳng có gì xảy ra cả. Chế độ quan liêu vẫn tiếp tục trên hành trình vui vẻ của nó.

Có nhiều vị trí bổ nhiệm chính trị sẽ không loại bỏ được làn sóng quan liêu, nhưng về nguyên tắc thì nó sẽ mang lại một quyền lực lớn lao hơn để giám sát sự quan liêu và thúc đẩy nó theo định hướng chính sách đã được bộ máy quản trị chọn lựa.

Theo đa phần thời gian, thì sự khôn ngoan thông thường rất có thể là đúng. Nếu 4,000 người trung tính của Bà Hillary Clinton nhậm chức trong một vài tháng đầu tiên của năm 2017, thì họ rất có thể sẽ áp dụng một sự ảnh hưởng lớn trên định hướng của chính phủ. Đó là lý do vì sao, trong hầu hết các chiến dịch, có một sự thúc đẩy quan trọng về số người sẽ phù hợp cho vị trí nào. Dĩ nhiên là đội ngũ chuyển tiếp sẽ đưa ra những quyết định quan trọng. Nhưng điều đó thường không được viết trên một tờ giấy trắng.

Do đó, nhiều vị trí bổ nhiệm chính trị cao cấp của Obama đã có kinh nghiệm ở mức thấp hơn so với bộ máy của Bà Hillary Clinton. Nhánh điều hành là một con quái vật vô cùng phức tạp, và thật dễ dàng hơn nhiều đề làm việc trong đó nếu bạn có nhiều kinh nghiệm hơn.

Có một thách đố lớn đối với đội chuyển tiếp của ông Trump. Sẽ không có một người Đảng Cộng Hoà nào có tên gọi George và có họ không phải là Bush đã từng là tổng thống trong vòng 28 năm đầy kinh ngạc. Điều đó có nghĩa là bất cứ một vị trí bổ nhiệm nào của Trump đang nắm giữ một sự bổ nhiệm chính trị cao cấp của Đảng Cộng Hoà về cơ bản đã từng làm việc cho một tổng thống Bush như là một vấn đề của thuật toán về sự trường thọ.

Một giải pháp có lẽ đối với đội của Trump là thuê hầu hết những người không có kinh nghiệm bên nhánh điều hành. Họ có thể đến từ những khối tư nhân, từ Capitol Hill hay từ chính quyền bang.

Vấn đề đối với việc thuê quá nhiều người trực tiếp từ khối tư nhân là việc họ sẽ mất nhiều tháng nếu không muốn nói là nhiều năm để tính toán về cách mà chính phủ sẽ hoạt động. Điều đó không giống như là một công ty tư nhân, và bạn sẽ không giải quyết gì được theo cùng một cách. Trong số những điều khác, những vị trí bổ nhiệm chính trị không thể cho nghỉ việc đa số các nhân sự của họ, những người có sự nghiệp bảo vệ việc phục vụ dân sự. Họ sẽ làm việc cho bạn, nhưng họ cũng không làm việc cho bạn.

Vấn đề đối với việc thuê quá nhiều người đã làm việc trong Quốc Hội là việc lòng trung thành của họ sẽ đã số là nói dối với các thành viên Quốc Hội là những người đã thuê họ. Đội chuyển tiếp sẽ cần phải hết sức cẩn trọng để đảm bảo bộ máy không bị thâu tóm bởi những lợi ích và ý thức hệ rõ ràng của Washington mà ông Trump đã được chọn lựa bằng việc chống lại.

Còn đối với chính quyền bang, vốn có thể mang lại một số kinh nghiệm phù hợp – nhưng có một sự khác biệt lớn giữa chính chị địa phương và chính trị quốc gia.

Khả năng áp đảo là việc con số 4,000 vị trí bổ nhiệm chính trị của ông Trump sẽ là những phe cánh của bộ máy Bush. Bộ máy chính quyền của Trump sẽ không giống như bộ máy chính quyền của George W. Bush. Nhưng nói theo việc điều hành theo nhánh hằng ngày, thì có thể là có nhiều sự lấn loát.

Đối với những người phê bình thuộc Đảng Dân Chủ về Bush, thì tiềm năng có thể trước mắt là đáng ngại. Nhưng suy xét các thay thế, thì điều đó không có nghĩa là tận cùng của thế giới.

Bài viết này không nhất thiết phản ánh quan điểm của ban biên tập Bloomberg và chủ sở hữu của trang này.

Noah Feldman 

Đan Sĩ (Chuyển ngữ từ Bloomberg)