Skip to main content
ĐGH Benedict XVI (giulio napolitano via Shutterstock)

Bài Phỏng Vấn Đức Tổng Giám Mục Gänswein Về Đức Giáo Hoàng Benedict XVI Nhân Dịp Sinh Nhật Lần Thứ 90 Của Ngài

Trong một bài phỏng vấn dài với nhánh truyền hình tiếng Đức của EWTN, người trợ lý gần gũi nhất của Đức Benedict XVI mô tả vị giáo hoàng hưu sẽ làm gì khi Ngài bước sang cột mốt tuổi 90, mang lại một cái nhìn rất hiếm vào cuộc sống đang thế nào đối với Đức Giáo Hoàng Hưu.

Đức Tổng Giám Mục Gänswein là thư ký riêng của Đức Benedict kể từ năm 2003, trong khi sau này vẫn tiếp tục là người Đức Đầu Bộ Giáo Lý Đức Tin. Ngài vẫn gần gũi bên cạnh Đức Benedict trong suốt triều đại giáo hoàng của Ngài, từ nhiệm và cuộc sống hưu của Ngài.

Trước ngày sinh nhật thứ 90 của Đức Benedict XVI, mà năm nay rơi vào Chúa Nhật Phục Sinh, 16/04, Đức Tổng Gänswein đã dành một bài phỏng vấn dài cho EWTN.TV tại Đức, chia sẻ những hiểu biết sâu của Ngài và những ký ức cá nhân của Ngài về triều đại giáo hoàng của Đức Benedict.

Trong số những điều khác, Đức TGM nhắc lại cách mà Đức Giáo Hoàng Benedict xử lý việc bầu chọn của Ngài, những trận bão truyền thông tiêu cực phủ bóng hầu hết triều đại của Ngài, niềm hy vọng của Ngài đối với điều mà người dân tận hưởng từ triều đại của Ngài cũng như cách mà Ngài sống những ngày hưu dưỡng của Ngài.

EWTN.TV: Dĩ nhiên, câu hỏi mà mọi người yêu thích là: Đức Giáo Hoàng Benedict đang thế nào? Thánh Vịnh nói: “Tính tuổi thọ, trong ngoài bảy chục, mạnh giỏi chăng là được tám mươi”. Điều xảy ra ở thánh vịnh 90. Và giờ vào ngày 16/04, Đức Giáo Hoàng Benedict sẽ vui mừng kỷ niệm sinh nhận lần thứ 90! Ngài đang thế nào?

TGM Gänswein: Đúng, thực ra, vào Chúa Nhật Phục Sinh thì Ngài sẽ bước sang tuổi 90! Liên quan đến tuổi của Ngài, thì hiện Ngài đang rất tốt lành. Ngài cũng tốt lành cả về phương diện tinh thần, rất rõ ràng trong đầu Ngài và vẫn có một tính cách hài hước thật tốt. Điều gây phiền toái cho Ngài là đôi chân, vì thế Ngài sử dụng một chiếc gậy để giúp, và Ngài đang rất tốt lành. Và chiếc gậy này đảm bảo cho Ngài sự tự do di chuyển và tự chủ. Vì thế, đối với một người 90 tuổi, Ngài đang rất khoẻ - tuy nhiên, vào lúc này lúc khác, Ngài than phiền về đau nhức nho nhỏ này kia.

EWTN.TV: Ngài sẽ mừng sinh nhật của Ngài thế nào?

TGM Gänswein: Vào Chúa Nhật Phục Sinh, lẽ dĩ nhiên ưu tiên sẽ được dành cho phụng vụ. Vào Thứ Hai Phục Sinh, vào buổi chiều, chúng tôi sẽ tổ chức một bữa tiệc nhỏ. Ngài muốn một điều gì đó không quá mỏi mệt, phù hợp với sức khoẻ của Ngài. Ngài không muốn có buổi tiệc lớn. Đó chưa bao giờ là chọn lựa đối với Ngài. Một đoàn sẽ đến từ Bravia, những người Miền Núi sẽ đến...Thủ Tướng người Bravia sẽ đến tu viện, và sẽ có một bữa tiệc sinh nhật nho nhỏ theo đúng phong cách Bravia!

EWTN.TV: Đức Tổng có bất cứ một ý tưởng nào nếu Đức Giáo Hoàng Phanxicô đến thăm Ngài?

TGM Gänswein: Đó là điều rất có thể. Ngài chắc chắn sẽ làm thế.

EWTN.TV: Không ai biết Đức Giáo Hoàng Benedict hơn là Đức Tổng – ngoại trừ người anh của Ngài là Georg Ratzinger. Thế thì Đức Tổng biết về Đức Giáo Hoàng Benedict bằng cách nào?

TGM Gänswein: Thật sự, qua văn chương. Trở về ngày ấy, khi tôi chỉ sắp hoàn thành trung học, thì cha xứ của tôi đưa cho tôi cuốn sách Dẫn Nhập Kitô Giáo của Đức Ratzinger, mời gọi tôi: “Con nhất định phải đọc cuốn này! Đó là tương lai!” Tôi nói: “Được, nhưng cha đọc chưa?” “Chưa”, vị linh mục trả lời, “nhưng con phải đọc cuốn này!” Và tôi đọc. Sau này, khi tôi bắt đầu học thần học tại Freiburg, một cách thực tế tôi đã đọc mọi sự vị giáo sư thời đó và là hồng y viết. Nhưng đó chỉ là 21 hay có lẽ 22 năm về trước, mà cuối cùng tôi đã gặp Ngài ở đây tại Rôma, khi tôi được mời gọi để trở thành một cộng sự của Giáo Triều Rôma...Cụ thể hơn, tôi gặp Ngài tại Đại Học Teutonic, lúc đó, trong nguyện đường, nơi mà Đức Hồng Y Ratzinger thường cử hành Thánh Lễ cho người hành hương Đức vào mỗi Thứ Năm, ăn sáng cùng với chúng tôi. Đấy là cách mà cuộc gặp gỡ cá nhân đầu tiên với Đức Hồng Y Ratzinger diễn ra, và kể từ đó thì tôi không mất liên lạc.

EWTN.TV: Vào một lúc nào đó, Ngài đã quyết định gọi Đức Tổng đến cạnh Ngài. Tại sao sự chọn lựa này lại đến với Đức Tổng?

TGM Gänswein: À, bạn phải biết rằng tôi không trực tiếp đến với Bộ Giáo Lý Đức Tin; nơi tôi làm việc đầu tiên là Bộ Phụng Tự. Nhưng khi ấy, tại Bộ Giáo Lý Đức Tin, một vị linh mục đã rời vị trí sau một thời gian để trở về Đức, Đức Ratzinger gọi tôi đến. “Tôi nghĩ Cha phù hợp cho vị trí này, và tôi muốn Cha hãy đến”, Ngài nói với tôi. “Nếu Cha đồng ý, thì tôi sẽ nói với các đấng bản quyền”. Và Ngài đã thực hiện. Đó là cách mà việc ấy diễn ra, vào năm 1996, tôi đã vào gia nhập đội ngũ nhân sự của Bộ Giáo Lý Đức Tin, một vị trí tôi làm việc đến năm 2003. Sau đó, Ngài cho tôi làm Thư Ký Cá Nhân của Ngài – điều mà tôi vẫn đang làm, cho đến tận hôm nay.

EWTN.TV: Ấn tượng đầu tiên của Đức Tổng về Ngài là gì? Đức Tổng nghĩ gì khi Ngài gọi Đức Tổng làm việc cách gần gũi với Ngài?

TGM Gänswein: Suy nghĩ đầu tiên của tôi là: Con có làm gì sai sao? Con không có một hồ sơ sạch sao? Vì thế tôi xét mình, nhưng lương tâm tôi rõ ràng. Và rồi Ngài nói: “Không, đó là một điều có liên quan đến tương lai của cha. Một điều mà tôi nghĩ sẽ là một nhiệm vụ rất tốt đối với cha. Hãy suy xét cẩn thận!” Dĩ nhiên, tôi rất vui lòng khi Ngài nghĩ tôi có khả năng làm việc trong chương trình của Ngài. Thực ra đó là một nhiệm vụ đòi hỏi, một nhiệm vụ đòi hỏi toàn bộ sức lực của bạn.

EWTN.TV: Những dấu ấn và nét cá tính nào mà Đức Tổng khám phá ra ở nơi Ngài?

TGM Gänswein: Giống như tôi đã khám phá ra trong các tác phẩm của Ngài: một trí tuệ sắc bén, một ngôn từ rõ ràng. Và rồi, trong các mối quan hệ cá nhân của Ngài, một sự khoan dung lớn lao, khá trái ngược với điều mà Ngài vẫn luôn bị liên hệ đến và vẫn đang thế, vì điều đã luôn được nói về Ngài, khi Ngài được mô tả là một “Hồng Y cỗ xe tăng quân sự” (“Panzerkardinal”), một ai đó khô cứng – mà không phải là Ngài. Trái lại, Ngài rất tự tin khi liên hệ với người khác, nhưng cũng cả khi Ngài giải quyết các vấn đề, khi Ngài cần phải giải quyết các vấn đề, và trên hết, trong việc trình bày đức tin, việc bảo vệ đức tin. Nhưng điều làm tôi ấn tượng nhất, là khi thấy cách Ngài thành công trong việc loan báo niềm tin của chúng ta bằng những từ ngữ đơn giản mà sâu sắc, trước những thứ vớ vẩn và bất chấp tất cả mọi khó khăn.

EWTN.TV: Đâu là những vấn đề chính trong chương trình của Ngài khi Ngài là Bộ Trưởng Giáo Lý Đức Tin?

TGM Gänswein: Khi tôi gia nhập vào Bộ, Ngài đang giải quyết tông thư Fides et Ratio, và rồi với Dominus Jesus, những văn kiện mà quay ngược thời gian vào lúc ấy khi tôi là một thành viên của Bộ. Sau này, dĩ nhiên, vấn đề cũng liên quan đến đối thoại liên tôn – một chủ đề mà Ngài lặp lại và đào sâu sau đó khi Ngài trở thành Giáo Hoàng. Và rồi một vấn đề lớn về đức tin và lý trí. Một chuỗi các chủ đề, vì thế có thể nói, tôi có thể làm chứng bằng con người. Và tất cả đều rất thú vị, và một thách đố lớn lao nữa.

EWTN.TV: Chính Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II là người đã bổ nhiệm Đức Hồng Y Ratzinger làm Bộ Trưởng Bộ Giáo Lý Đức Tin. Các Ngài có các mối quan hệ thế nào. Kiểu mối quan hệ nào mà Đức Giáo Hoàng Benedict, hồi đó là Hồng Y Ratzinger có đối với Đức Giáo Hoàng thời đó, và giờ chúng ta biết, một vị thánh?

TGM Gänswein: Đức Hồng Y Ratzinger, có thể nói, Đức Giáo Hoàng Benedict, đã đóng góp một bài viết lớn cho một cuốn sách nhỏ, nhưng tuyệt vời đã được xuất bản vào dịp phong thánh cho Đức Gioan Phaolô II. Một bài luận, mà trong đó Ngài mô tả mối quan hệ của Ngài với Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II – sau cùng, các Ngài làm việc với nhau 23 năm – và sự kính trọng lớn lao dành cho Đức Gioan Phaolô II. Ngài nói về Đức Gioan Phaolô II thường xuyên. Dĩ nhiên đó là một quà tặng lớn lao, một ân sủng quá lớn lao, để làm việc quá lâu, và quá nặng, bên cạnh một người giống như Gioan Phaolô II, cùng nhau đối diện với nhiều cơn bão lớn! Và do đó, Đức Hồng Y Ratzinger phải nhận nhiều cú đấm cho Đức Gioan Phaolô II, bởi vì Bộ Giáo Lý Đức Tin rõ ràng không thể là thân ái đối với mọi người: Ngài phải đưa lưng của Ngài ra, để Ngài có thể hứng chịu những cú đấm mà thật sự có ý dành cho Đức Giáo Hoàng.

EWTN.TV: Sức ảnh hưởng của Ngài mạnh thế nào trên triều đại giáo hoàng của Đức Gioan Phaolô II?

TGM Gänswein: Tôi tin về sự thật là triệu đại giáo hoàng của Đức Gioan Phaolô II chịu ảnh hưởng rất mạnh mẽ và hỗ trợ không chỉ bởi một người hồi đó là Bộ Trưởng Bộ Giáo Lý Đức Tin, mà còn bởi những tư tưởng và hành động của Ngài.

EWTN.TV: Đức Giáo Hoàng Benedict có lần từng nói rằng Ngài học và hiểu nhiều về Đức Gioan Phaolô II khi Ngài chứng kiến Đức Gioan Phaolô II cử hành Thánh Lễ; Khi Ngài thấy cách Đức Giáo Hoàng cầu nguyện, cách Đức Giáo Hoàng rất hiệp nhất với Thiên Chúa, vượt ra khỏi khả năng triết lý và tư tưởng của Ngài. Đức Tổng nghĩ gì khi Ngài thấy Đức Giáo Hoàng Benedict cử hành Thánh Lễ, khi Đức Tổng hiện diện trong khi Đức Benedict cầu nguyện?

TGM Gänswein: Thực ra, đó là điều mà tôi thấy mỗi ngày, những đặc biệt kể từ khi tôi trở thành thư ký cho Đức Giáo Hoàng Benedict. Trước đó, tôi đã là thư ký của Ngài, nhưng chúng tôi không sống cùng nhau. Điều thật sự xảy ra là chúng tôi cử hành Thánh Lễ cùng nhau, dĩ nhiên. Nhưng từ giây phút Ngài được chọn làm Giáo Hoàng, thì đó không còn là công việc của sự hiệp thông nữa, mà là một sự hiệp thông sự sống. Và Thánh Lễ hằng ngày đã trở thành một phần của sự sống này, hồi đó và bây giờ. Thật cảm động khi xem Đức Giáo Hoàng Benedict trong Thánh Lễ chỉ đơn giản là bỏ mặc chính bản thân Ngài cho điều đang diễn ra, ngay cả bây giờ, trong tuổi già của Ngài, với tất cả những khiếm khuyết cơ thể xuất hiện cùng với tuổi già ấy, trong phần cảm tạ trước nhà tạm, trước Bí Tích Cực Thánh. Tôi càng quan tâm, thì điều đó càng làm tôi đi vào những chiều sâu của việc cầu nguyện. Điều đó mang tính khích lệ rất cao, và tôi thật biết ơn là tôi đã được ban tặng cơ hội để có một kinh nghiệm như thế.

EWTN.TV: Năm 2005 là năm đánh dấu sự kết thúc của mọt nỗi thống khổ lâu dài và công khai và cái chết của Đức Gioan Phaolô II. Đức Giáo Hoàng Benedict XVI ghi nhớ giây phút này thế nào ngày nay? Sau hết, với sự từ nhiệm của Ngài, Ngài đã chọn để cho triều đại giáo hoàng của Ngài kết thúc theo một cách khác... Ngài nhớ đến nỗi thống khổ và cái chết của Đức Gioan Phaolô II thế nào?

TGM Gänswein: Tôi nhớ rất rõ điều Ngài đã nói với tôi khi Ngài chọn tôi làm thư ký của Ngài. Ngài nói: “Hai chúng ta là những sắp đặt lâm thời. Tôi sẽ sớm nghỉ hưu, và Đức Cha sẽ đồng hành với tôi cho đến khi nào thời khắc ấy diễn ra”. Đó là vào năm 2003. Thời gian trôi qua...và rồi đến năm 2005. Sự sắp đặt tạm thời kéo dài và kéo dài. Và Ngài thật sự mong đợi có thời gian ngừng nghỉ để có thể hoàn tất việc viết cuốn sách của Ngài về Chúa Giêsu. Nhưgn rồi mọi thứ lại diễn ra rất khác. Và, rồi, tôi nghĩ rằng sau cái chết của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II thì Ngài có những kế hoạch khác, hy vọng rằng Đức Giáo Hoàng mới sẽ để cho Ngài nghỉ ngơi, đi vào trong sự nghỉ hưu xứng đáng của Ngài. Nhưng một lần nữa, mọi thứ lại diễn ra rất khác: chính Ngài trở thành Giáo Hoàng, và Chúa đã lại cất đi lời hứa của Ngài một lần nữa. Ngài có kế hoạch, nhưng lại có một Đấng khác có những kế hoạch khác cho Ngài.

EWTN.TV: Đức Giáo Hoàng có mong đợi – hay sợ hãi điều đó bằng cách này hay cách khác không?

TGM Gänswein: Chắc chắn Ngài không mong đợi điều đó – nhưng, vào một thời điểm nhất định, Ngài có lẽ đã sợ điều đó. Trong bối cảnh này, tôi luôn nhớ buổi họp báo đầu tiên của Ngài (trong tư cách là Giáo Hoàng), nơi Ngài mô tả ngày 19/04, ngày Ngài được bầu chọn là thời điểm, vào buổi chiều muộn, phiếu bầu đã quá rõ ràng đến nỗi trở nên quá hiển nhiên là Ngài sẽ được chọn. À, hình ảnh Ngài sử dụng, là người trên máy chém, là một hình ảnh rất mạnh, và đầy căng thẳng. Và sau đó, tại Munich, nói đến hình ảnh về con gấu của Thánh Corbinian, Ngài nói rằng con gấu thật sự được ho là đồng hành với vị giám mục thời đó Corbinian đến Rôma, và rồi trở về nơi mà nó xuất phát, tuy nhiên Ngài, không giống giống như con gấu trong huyền thoại, không thể trở về, mà vẫn ở lại Rôma cho đến tận ngày nay.

EWTN.TV: Cuộc gặp gỡ đầu tiên của Đức Tổng thế nào, sau khi Ngài trở thành Giáo Hoàng? Ngài đã nói gì với Đức Tổng?

TGM Gänswein: Chúng tôi có một cuộc gặp gỡ đầu tiên tại Nguyện Đường Sistine, ngay dưới bức hoạ Cuộc Phán Xét Sau Cùng. Các hồng y đến gặp Ngài và tuyên thệ sẽ vâng phục Ngài. Và bởi vì tôi được phép hiện diện tại Mật Nghị - Đức Ratzinger, là Niên Trưởng Hồng Y Đoàn, có quyền chọn một vị linh mục cùng với Ngài, và việc chọn lựa đó trúng vào tôi – Tôi là người sau cùng trong hàng ngũ. Có những vị khác trước tôi, tôi ở cuối. Và trong giây phút rất long trọng này...Tôi còn nhớ như in...Tôi có thể thấy Ngài, lần đầu tiên mặc đồ trắng: mũ trắng, áo choàng trắng, tóc trắng – và tất cả đều trắng trên gương mặt! Một cách thực tế là toàn bộ một đám mây trắng...Ngài ngồi đó, và trong giây phút này tôi dành cho Đức Thánh Cha sự sẵn sàng vô điều kiện của tôi, hứa với Ngài rằng tôi sẽ luôn vui tươi để làm bất cứ điều gì Ngài yêu cầu tôi; rằng Ngài luôn có thể dựa vào tôi, rằng tôi có thể hỗ trợ Ngài, và rằng tôi vui vẻ để thực thi điều đó.

EWTN.TV: Đâu là những niềm vui của triều đại giáo hoàng này? Thường thì, gánh nặng của sứ vụ Phêrô là điều đầu tiên xuất hiện trong tư tưởng. Nhưng cũng có những thời khắc, sự kiện, khi mà Đức Tổng cảm nhận được niềm vui mà Đức Giáo Hoàng Benedict kinh nghiệm được khi thi hành sứ vụ của Ngài?

TGM Gänswein: Không hoài nghi gì cả, có những thời điểm mà trong đó Ngài cảm thấy một niềm vui trọn vẹn, và cũng thể hiện ra điều đó. Tôi nghĩ, chẳng hạn, về những cuộc gặp gỡ khác nhau, không chỉ trong những chuyến đi của Ngài. Những cuộc gặp gỡ với Người Kế Vị Thánh Phêrô luôn luôn là những cuộc gặp gỡ đặc biệt; ngay cả ở đây, trong những Buổi Triều Yết Chung hay Tiếp Kiến Riêng – và, trong dịp khác, một cách rất đặc biệt, khi Ngài hành động như một linh mục, đó là trong buổi cử hành Thánh Lễ hay các buổi cử hành phụng vụ khác. Thật ra có những lúc đầy tràn niềm vui, được lấp đầy niềm vui. Và sau đó, Ngài không bao giờ quên nhắc nhở điều đó. Điều đó làm cho Ngài vui.

EWTN.TV: Có những sự kiện mà Đức Tổng nhớ rõ ràng cách đặc biệt, đặc biệt là trong sự kết nối với chuyến thăm Đức của Đức Giáo Hoàng Benedict, những chuyến thăm mà tất cả chúng con đều nhớ rất rõ, chẳng hạn Đại Hội Giới Trẻ đầu tiên?

TGM Gänswein: Đúng, cuộc gặp gỡ đầu tiên đã không được lên kế hoạch bởi chính Đức Giáo Hoàng Benedict, nhưng bởi Đức Gioan Phaolô II. Và vì thế, vào năm 2005, như mọi người biết, đó là lượt Đức Giáo Hoàng Benedict đi đến Cologne. Đó chắc chắn là một điều gì đó tuyệt vời, một điều gì đó thật cảm động. Đó là lần đầu tiên trong đời Ngài, Ngài gặp gỡ một đám đông lớn lao những bạn trẻ đến thế, những người đều đang đợi chờ Ngài! Cuộc gặp ấy diễn ra thế nào? Đá có bể và băng có tan không? Hay điều đó cần một vài thời gian? Và chúng tôi hoà nhịp với nhau thế nào? Nhưng chẳng có tí băng nào cả! Đơn giản là cuộc gặp gỡ ấy diễn ra, ngay từ đầu! Và tôi nghĩ, chính bản thân Ngài kinh ngạc bởi điều đó hơn bất cứ bạn trẻ nào mà Ngài gặp gỡ.

EWTN.TV: Đâu là những thông điệp chính trong Triều Giáo Hoàng của Ngài? Tông thư đầu tiên của Ngài là Deus Caritas est, “Thiên Chúa Là Tình Yêu”. Tông thư thứ hai dành cho niềm hy vọng; tông thư thứ ba, tông thư về đức tin, đã được chuyển giao sang cho người kế nhiệm của Ngài hoàn tất. Đức Tổng không nghĩ rằng cách riêng Deus Caritas est, quá nhiều sự dịu dàng và ngôn ngữ đậm chất thơ, là một điều nhiều người không mong đợi sao?

TGM Gänswein: Đúng, người ta phải nói, Ngài cho ra mắt ba tông thư. Và chúng ta phải không loại bỏ Caritas in veritate, là một tông thư rất quan trọng. Thực ra, tông thư này về nhân đức đối thần thứ ba, niềm tin, fides, mà sau đó được ra mắt dưới thời vị kế nhiệm của Ngài: Lumen fidei. Nhưng bốn tông thư này rõ ràng chứa đựng một thông điệp nền tảng vốn đã làm cho Ngài sống trong suốt cuộc đời; một thông điệp mà Ngài muốn truyền lại cho con người, cho Giáo Hội.

Một điều thường trực khác của Đức Giáo Hoàng Benedict là một từ rất quan trọng, một yếu tố rất quan trọng: niềm vui, “la gioia” trong tiếng Ý. Ngài luôn luôn nói về niềm vui của đức tin, chứ không phải của gánh nặng, gian lao, sức nặng của đức tin, nhưng về niềm vui đi cùng với nó. Và Ngài nói rằng niềm vui này là một hoa trái quan trọng của đức tin – và cũng là một điều mang lại cho con người đôi cánh; rằng đây là cách mà đức tin mang lại cho con người đôi cánh: đôi cánh mà, nếu không có đức tin, con người sẽ không bao giờ có gì.

Một điều nữa quan trọng đối với Ngài là – rõ ràng – phụng vụ, nghĩa là cuộc gặp gỡ trực tiếp với Thiên Chúa. Phụng vụ không đại diện cho một điều gì mang tính sân khấu – phụng vụ có nghĩa là được mời gọi đi vào trong mối quan hệ với một Thiên Chúa hằng sống. Và rồi, về mặt thần học, chúng ta có con người của Chúa Giêsu: không phải là một “điều gì đó” mang tính lịch sử, một con người của lịch sử đã bị lạc mất lâu dài trong quá khứ. Không, qua kinh thánh và phụng vụ, Đức Giêsu Kitô đến trong thế gian, ở đây và bây giờ, và trên hết: Ngài cũng đến trong cuộc đời của tôi. Đây là những viên ngọc quý của Đức Giáo Hoàng Benedict đã ban xuống trên chúng ta. Và chúng ta phải đối xử với những viên ngọc này một cách rất cẩn trọng, như chúng ta đối xử với món trang sức.

EWTN.TV: Niềm vui của đức tin này là một điều mà Đức Benedict không bao giờ đánh mất, bất chấp cả sự chỉ trích nặng nề thường xuyên của giới truyền thông. Ngài không bao giờ thật sự là một người yêu thích của giới truyền thông, ít nhất là truyền thông Đức không còn quan tâm. Ngài rũ bỏ điều đó bằng cách nào?

TGM Gänswein: À, tôi phải nói, đối với tôi đó vẫn là một mầu nhiệm. Bất cứ ai bảo vệ sự thật của niềm tin – nói điều đó cùng với Thánh Phaolô – dù là thuận tiện hay không, không thể luôn luôn khơi gợi niềm vui. Điều đó rõ ràng. Một số điều thiết yếu không phải để buôn bán, và rồi luôn luôn có cả một bè những chỉ trích. Nhưng Ngài không bao giờ trả lời trước một sự gây hấn, Ngài cũng không để cho bản thân Ngài bị lời chỉ trích làm cho sợ hãi. Bất cứ nơi nào mà bản chất của đức tin lâm nguy, thì Ngài không còn hoài nghi gì, và luôn luôn phản ứng một cách rất cụ thể, không có bất cứ một mâu thuẫn nội tâm nào.

Về những điểm khác, tôi phải nói, có một sự pha trộn của sự không hiểu, và cũng là gây hấn, sự gây hấn, vốn trở thành như một chùm liên tục ném vào con người của Đức Giáo Hoàng. Sự không hiểu của nhiều người, và đặc biệt giới truyền thông, vẫn là một mầu nhiệm đối với tôi, một điều mà tôi phải lưu ý, nhưng không thể phân loại. Tôi chỉ đơn giản là không có câu trả lời cho điều đó.

EWTN.TV: Đức Giáo Hoàng Benedict không bao giờ ngại ngùng về việc nói chuyện với phóng viên. Trong phần giới thiệu Đức Tổng viết cho cuốn sách Über den Wolken mit Papst Benedikt XVI (Bên Trên Áng Mây với Đức Giáo Hoàng Benedict XVI), xuất bản để đánh dấu dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 của Ngài – bên trên những đám mây, vì nó chứa đựng những bài phỏng vấn được thực hiện trong các chuyến bay Giáo Hoàng – Đức Tổng trích dẫn những cuộc trò chuyện này làm rõ sự chân thành đặc biệt của Ngài, chiều kích nhân bản thường không được hiểu hay bị xem thường của Ngài...

TGM Gänswein: Đức Giáo Hoàng Phanxicô không bao giờ né tránh mối liên hệ cá nhân với báo giới, với những ký giả. Và một quà tặng lớn lao là việc mọi thứ Ngài nói thì được chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng cho in ấn. Ngài không bao giờ ngại ngùng về việc trả lời các câu hỏi, ngay cả những câu hỏi để làm cho xấu hổ - à, không làm cho xấu hổ, nhưng khó. Và điều đó làm cho càng không thể hiểu nổi là việc chính xác là từ góc này mà các mũi tên xuất phát, nơi mà lửa được châm – và chẳng vì một lý do nào rõ ràng cả. Cũng thế, Ngài để ý đến điều đó. Dĩ nhiên, cũng có những điều vốn xúc phạm, gây tổn thương Ngài. Đặc biệt khi rõ ràng để thấy rằng chẳng có một lý do gì, khi bạn không thể tự hỏi chính mình: tại sao lại có lời nhận định mang tính tấn công này, việc trình bày mang tính gay gắt này? Mọi thứ như thế sẽ làm tổn thương bất cứ ai, đó chỉ là lẽ bình thường. Nhưng, mặt khác, chúng tôi cũng biết rằng phương thế của chúng tôi thì không phải là tiếng vỗ tay mà chúng tôi có được; phương thế của chúng tôi là sự công chính nội tại, theo gương Tin Mừng. Tư tưởng ấy luôn luôn an ủi Ngài; đó là đường lối lý luận mà Ngài luôn theo đuổi, cho đến tận cùng.

EWTN.TV: Nhưng liệu Ngài cũng có ý thức được giá trị của truyền thông trong tiến trình phúc âm hoá không? Sau cùng, Ngài đã trao giải thưởng Medal Pro Ecclesia et Pontifice cho Mẹ Angelica, sáng lập của mạng lưới truyền hình, điều ấy có nghĩa là Ngài phải thật sự trân trọng Mẹ! Ngài phán đoán về vai trò của truyền thông trong công việc cụ thể của việc phúc âm hoá thế nào?

TGM Gänswein: Truyền thông là một phương tiện quan trọng; một phương tiện sẽ trở thành quan trọng hơn nữa, đặc biệt trong thời đại chúng ta. Ngài chưa bao giờ không nhìn nhận giá trị của truyền thông, của công việc mà giới truyền thông thực hiện và những người đứng sau nó. Vì công việc truyền thông được thực hiện bởi con người, không phải bởi “một thứ gì đó”. Phía sau chiếc máy quay, mọi lời viết ra, mọi cuốn sách, có một con người, có những người mà Ngài trân trọng, Ngài trân trọng công việc của họ, bất kể là đôi khi đã được sử dụng hoặc nói chống lại Ngài.

ETWN.TV: Người ta không thể nghĩ về Đức Giáo Hoàng Benedict mà không nhắc lại ký ức về việc từ nhiệm của Ngài. Đây không phải là về việc thay đổi, và sẽ tiếp tục là một chủ đề làm khuấy động lòng yêu thích của mọi người. Vì thế con muốn hỏi Đức Tổng một lần nữa: Đức Tổng có thấy điều ấy xảy ra không? Có rõ ràng đối với Ngài khi Ngài bước xuống con đường đó vào một ngày nào đó không?

TGM Gänswein: À, cho đến lúc tôi còn liên quan, thì tôi không thấy điều ấy diễn ra. Nếu và kể từ khi Ngài bắt đầu nuôi dưỡng tư tưởng này, là một điều tôi không biết. Điều duy nhất tôi biết là Ngài nói với tôi về điều đó khi quyết định đã được đưa ra. Nhưng tôi dứt khoát không thấy điều đó diễn ra – và điều đó thậm chí gây sốc cho tôi còn mạnh hơn.

EWTN.TV: Trong hồi ký mới nhất của Ngài – con có ý nói đến cuốn sách phỏng vấn những cuộc trò chuyện sau cùng với Peter Weewald – Đức Benedict XVI đã làm rất rõ rằng áp lực hay khó khăn bên ngoài không bao giờ khiến Ngài từ nhiệm. Vì thế đây không thể là vấn đề...

TGM Gänswein: Đúng rồi.

EWTN.TV: ...Vì thế đây là lời sau cùng đặt dấu chấm hết cho sự thảo luận về những động lực có thể...

TGM Gänswein: Trong một cuốn sách khác – dự án áp chót được thực hiện với Peter Seewald tại Castel Gandolfo – Ngài đã trả lời câu hỏi liệu là một Giáo Hoàng có nên hay không nên từ nhiệm, một cách rất xác quyết. Tôi không viết Ngài đã suy xét về sự từ nhiệm, rời khỏi cương vị của Ngài, như một chọn lựa cho chính bản thân Ngài từ bao giờ. Khi bạn bắt đầu có những tư tưởng như thế, bạn sẽ thực hiện vì một lý do. Và Ngài đã đưa ra những lý do này một cách rất cởi mở...và rất chân thật, cũng thế, người ta có thể nói: ước muốn của những sức mạnh của Ngài, thể lý và tinh thần. Giáo Hội cần một người lèo lái mạnh mẽ, và Ngài không có cảm giác là Ngài có thể là một người lèo lái mạnh mẽ như thế. Đó là lý do vì sao Ngài muốn đặt nhiệm vụ được Chúa Giêsu ban xuống trên Ngài trở về bàn tay của Chúa Giêsu, để Hồng Y Đoàn co thể chọn một người kế nhiệm Ngài. Quá rõ ràng, triều đại giáo hoàng của Đức Benedict XVI cũng sẽ đi xuống trong lịch sử vì việc từ nhiệm của Ngài, điều đó rõ ràng, không thể vãn hồi...

EWTN.TV: Con thấy thật sự cảm động khi theo dõi Ngài thực hiện bài diễn văn cuối cùng trước các linh mục của Giáo Phận Rôma, chủ đề về Công Đồng Vatican II. Vào thời khắc đó, con không thể không tự hỏi chính mình: Tại sao con người này lại từ nhiệm? Rõ ràng có một sức mạnh thiêng liêng! Đó là một bài diễn văn ngoại hạng mà trong đó Ngài thể hiện hơn một lần trong suốt thời của Ngài, có thể nói, về Công Đồng Vatican II, thể hiện mong muốn của Ngài là điều đó một ngày nào đó được thành toàn...

TGM Gänswein: Thực vậy, đó là ở trong Hội Trường Tiếp Kiến. Có cuộc gặp gỡ truyền thống này, được lập ra từ nhiều năm trước, nơi mà Đức Giáo Hoàng, mỗi Thứ Năm sau Thứ Tư Lễ Tro, gặp gỡ hàng giáo sĩ của Rôma, hàng giáo sĩ của giáo phận của Ngài. Có những câu hỏi và câu trả lời, hay thậm chí những hình thức gặp gỡ khác. Và vào năm 2013, Ngài đã được hỏi để nói về Công Đồng Vatican II, điều mà Ngài đã thực hiện. Ngài đã thực hiện một bài diễn văn ngoại hạng mà trong đó Ngài mô tả, hơn một lần và từ quan điểm của Ngài, toàn bộ tình hình và sự phát triển của Công Đồng, cũng đưa ra đánh giá của Ngài. Đó là một điều vẫn tồn đọng; một điều rất quan trọng để hiểu về Công Đồng Vatican II và sự giải thích của Đức Benedict XVI về nó. Cho đến tận bây giờ tôi biết, cho đến ngày nay thì chưa có một thần học gia nào khác là người đã bảo vệ các văn kiện của Công Đồng Vatican II ở quá nhiều cấp độ, và quá mạnh mẽ và khôn ngoan như Ngài đã thực hiện. Và điều đó rất quan trọng cho đời sống nội tâm của Giáo Hội và dân Thiên Chúa!

EWTN.TV: Và con nghĩ thật an toàn khi nói rằng Ngài đã đóng góp cho việc hình thành nên Công Đồng...

TGM Gänswein: Thực ra, là một cố vấn, một cố vấn cho Đức Hồng Y Frings, Ngài đã góp một phần vào đó. Nhiều trong số những đóng góp thần học của Đức Hồng Y Giáo Phận Cologne đã thực sự được viết bởi Giáo Sư Ratzinger. Có nhiều văn kiện mà bạn có thể thấy rõ ràng điều đó. Và cũng có những bài nghị luận về chủ đề này đi vào điều nghiên tầm ảnh hưởng có thể của Giáo Sư Ratzinger thời đó.

EWTN.TV: Chúng ta hãy trở về với thời điểm mà Ngài từ nhiệm, những giờ phút cuối cùng. Bất cứ ai theo dõi biến cố này trên truyền hình, thì chắc chắn cảm động khi thấy chiếc trực thăng xuất phát đi Castel Gandolfo. Đức Tổng cũng thế, rõ ràng là cảm động...Và rồi, thời khắc cuối cùng, khi những cánh cửa của Castel Gandolfo khép lại. Đó là thời khắc khi mà con – và con đoán, nhiều người khác – nghĩ rằng chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại Đức Giáo Hoàng Benedict nữa. Nhưng rồi mọi thứ lại thay đổi khá khác...

TGM Gänswein: Đúng, thực vậy, chia tay: việc chuyển lên trực thăng, chuyến bay trên trực thăng qua thành phố Rôma đến Castel Gandolfo, điểm đến tại Khu Dinh Thự Giáo Hoàng. Và thực ra, vào lúc 8g00 tối đóng lại cửa. Trước đó, Đức Giáo Hoàng Benedict có thực hiện một bài diễn văn ngắn từ ban công, bài diễn văn từ biệt. Và rồi? À, công việc tại tu viện Mater Ecclesiae đã chưa hoàn tất, vì thế vấn đề là: Ngài sẽ ở đâu? Và quyết định nhanh chóng được đưa ra: chọn lựa tốt nhất sẽ là Castel Gadndolfo. Ở đó sẽ có mọi thứ Ngài cần, bởi vì không ai biết là công việc sẽ kéo dài bao lâu; vì thế Ngài có thể ở đó lâu dài nhất khi cần.

Và vì thế hai tháng sau, Ngài trở lại Rôma, và đã sống ở tu viện Mater Ecclesiae kể từ đó. Chính bản thân Ngài đã nói rằng Ngài sẽ rút lui, lên núi để cầu nguyện. Ngài không có ý rút lui vào đời sống riêng tư, mà là vào đời sống cầu nguyện, suy niệm và chiêm niệm, để phục vụ Giáo Hội và vị kế nhiệm của Ngài. Người kế nhiệm Ngài thường nói với Ngài rằng Ngài không nên ẩn mình. Đức Giáo Hoàng mời Gài thường xuyên đến các buổi phụng vụ quan trọng, những công nghị - tôi nhớ rất rõ điều đó – lễ khai mạc Năm Thánh vào ngày 08/12/2015.

Ngài hiện diện, ngay cả khi chẳng ai thấy Ngài. Nhưng thường thì người ta thấy Ngài. Ngài chỉ đơn giản muốn hiện diện, càng nhiều càng tốt, trong khi vẫn tất cả là một sự vô hình.

EWTN.TV: Nhiều người muốn gặp Ngài, và Ngài cho phép họ. Ngài có vui với những cuộc gặp gỡ này không? Chính bản thân con cũng có cơ hội một cuộc gặp ngắn với Ngài. Vẫn còn nhiều người xin gặp Ngài.

TGM Gänswein: Đúng, có nhiều người đang xin gặp Ngài; và nhiều người buồn khi đây là điều không thể. Nhưng những người đến, tất cả đều rất vui, rất mừng. Và điều đó cũng diễn ra với Ngài. Mọi cuộc gặp gỡ cũng là một dấu chỉ của tình cảm, một dấu chỉ, có thể nói, về sự phê chuẩn. Và những cuộc gặp gỡ con người luôn luôn tốt cho chúng ta.

EWTN.TV: Có ai trong những người này xin Ngài lời khuyên không?

TGM Gänswein: Rõ ràng. Tôi tin điều đó. Dù tôi chưa bao giờ có mặt ở đó; những cuộc gặp gỡ này là riêng tư. Dĩ nhiên, đôi khi Ngài nói về điều đó, chúng tôi có trao đổi về những cuộc thăm viếng này. Thực ra có những người đến xin Ngài lời khuyên về những vấn đề cá nhân. Và tôi tin rằng lời khuyên họ nhân được là tốt...

EWTN.TV: Ngài vẫn nhận nhiều thư từ chứ? Ai viết cho Ngài?

TGM Gänswein: Người mà Ngài đã quen biết trong quá khứ. Và cũng có những người tôi không biết, và Ngài cũng không biết, nhưng những người đã rõ ràng tái khám phá lại Ngài qua văn chương. Họ thể hiện lòng biết ơn của họ, niềm hạnh phúc của họ, nhưng cũng là những ưu tư của họ: mọi người từ khắp thế giới. Người viết cho Ngài thì rất khác nhau; họ không thuộc về cùng một nhóm, không: đó là những người ở mọi lứa tuổi, thuộc mọi địa vị, từ khắp mọi nẻo đường của cuộc sống, một sự hỗn hợp hoàn toàn.

EWTN.TV: Chúng ta đã nói về “tìm kiếm lời khuyên”: Đức Giáo Hoàng Phanxicô, một người cũng đang ở một độ tuổi với Ngài, đã luôn nói rằng chúng ta nên xin bậc ông bà của chúng ta lời khuyên. Vậy thì Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã có bao giờ xin Đức Benedict lời khuyên chưa? Mối quan hệ nào mà các Ngài có?

TGM Gänswein: À, thực ra, trong một trong những bài phỏng vấn của Ngài, Đức Giáo Hoàng Phanxicô được nói là rất vui về việc có một người ông như Đức Benedict – một người ông “khôn ngoan”: một tính từ không nên bỏ đi! Và tôi tin rằng, cho đến lúc điều này được đề cập, thì một điều này hay điều kia sẽ diễn ra, hoặc đi mất, từ những mối liên lạc và các cuộc gặp gỡ của các Ngài.

EWTN.TV: Ngài có rất lo lắng về Giáo Hội không?

TGM Gänswein: Dĩ nhiên, Ngài đã nhấn mạnh rằng đức tin, bản chất của đức tin, sắp bị sụp đổ, trên hết là ở quê hương Ngài, và điều ấy nhất định khiến Ngài lo lắng, khiến Ngài bối rối. Nhưng Ngài không phải là kiểu người ấy – Ngài không bao giờ đã và sẽ không bao giờ - là người có niềm vui tước đi khỏi Ngài! Trái lại: Ngài đưa những lo âu của Ngài vào trong cầu nguyện, hy vọng rằng lời cầu nguyện của Ngài sẽ giúp cho mọi thứ đâu vào đấy.

EWTN.TV: Ngài đưa chúng vào trong cầu nguyện và chắc chắn cũng sẽ vào Thánh Lễ. Vào các Chúa Nhật, Ngài thực hiện các bài giảng, và cũng ghi chú. Điều gì xảy ra với những ghi chú này?

TGM Gänswein: À, đúng thật là Đức Giáo Hoàng Benedict có giải thích Tin Mừng. Ngài làm thế mỗi Chúa Nhật, và đa số là chỉ trong sự hiện diện của những người phụ nữ sống đời thánh hiến của “Memores Domini” và bản thân tôi. Đôi khi cũng có thể có một khách mời, hoặc – tôi không ở đó – một linh mục anh em sẽ đồng tế. Những bài giảng của Ngài luôn luôn là tuyệt vời. Đúng thật, Ngài có một cuốn sổ tay bài giảng, và Ngài có ghi chú. Và tôi đã tự hỏi chính mình cùng một câu hỏi: chuyện gì sẽ xảy ra với những đoạn ghi chú này? Dĩ nhiên là chúng tôi lưu lại chúng. Tôi muốn xin Ngài một ngày kia liệu Ngài có thể nhìn vào những ghi chú mà chúng tôi có, để phê chuẩn chúng. Tuy nhiên, tôi không biết liệu ngày ấy có khi nào đến hay không.

EWTN.TV: Đức Giáo Hoàng Benedict không hoài nghi gì là một trong những thần học gia vĩ đại nhất...cho đến tận thế kỷ của chúng ta còn liên hệ, chắc chắn Ngài là thế! Ngài đã được coi là “Mozart của thần học”. Trong lời giới thiệu của Đức Tổng cho cuốn sách đã được đề cập Über den Wolken mit Papst Benedikt XVI (Bên Trên Đám Mây với Đức Giáo Hoàng Benedict XVI) Đức Tổng viết: Đức Giáo Hoàng Benedict XVI là một Tiến Sĩ của Giáo Hội. Và Ngài là thầy của tôi cho đến giờ”. Đức Tổng đã học được gì từ Ngài, có lẽ là thậm chí trong vài tuần gần nhất?

TGM Gänswein: Như tôi đã nói, suy tư thần học của tôi bắt đầu bằng việc đọc Dẫn Luận Kitô Giáo của Đức Ratzinger. Người thầy thần học đã đồng hành với tôi trong những nghiên cứu thần học của tôi, và thời gian sau đó, đã luôn luôn là thần học gia Ratzinger, và giờ vẫn thế. Được có cơ hội gặp gỡ Ngài trực tiếp, được học từ gương mẫu cá nhân của Ngài, dĩ nhiên là một món quà cộng thêm, một điều gì đó nằm ngoài mong đợi, và tôi rất biết ơn về điều đó. Tôi biết đó là một ân sủng – một ân sủng mà tôi tạ ơn Thiên Chúa mỗi ngày.

EWTN.TV: Vậy theo ý kiến của Ngài, thì đâu là bài học mà Đức Giáo Hoàng Benedict muốn chúng con học từ triều đại của Ngài?

TGM Gänswein: Mối bận tâm lớn nhất của Ngài là niềm tin vốn có thể tan biến. Và chắc chắn đó là mong muốn lớn nhất của Ngài là mọi người ở trong mối quan hệ trực tiếp với Thiên Chúa, với Chúa, với Đức Kitô, và rằng chúng ta có thể dành thời gian của chúng ta cho mối quan hệ này, sức lực và tình cảm. Bất cứ ai thực thi điều đó, sẽ chứng tỏ cùng một tâm tình mà Đức Benedict có trong tư tưởng khi Ngài nói về “niềm vui”. Tôi nghĩ quà tặng lớn nhất sẽ là, nếu con người để cho đề xuất của Ngài hay điều đã đánh động Ngài, trở thành một phần trong đời sống của họ.

EWTN.TV: Mong muốn của chúng con đối với Đức Tổng: Đức Tổng có thể vui lòng đảm bảo với Đức Giáo Hoàng Benedict thay mặt các khán giả của chúng con, về lòng biết ơn của chúng con, tâm tình trân trọng của chúng con, và chuyển đến Ngài những lời chúc tốt đẹp tận đáy lòng của chúng con cho dịp sinh nhật thứ 90 của Ngài. Và xin cám ơn Đức Tổng rất nhiều về cuộc trò chuyện này.

TGM Gänswein: Xin cám ơn bạn! Tôi sẽ vui lòng chuyển lại những lời chúc của các bạn, và xin cám ơn các bạn đã mời tôi!

Joseph C. Pham (Chuyển ngữ từ CNA)