Skip to main content
Đức TGM Charles J. Chaput tham dự Thượng Hội Đồng Giám Mục về gia đình tại Vatican, 05/10/2015 (CNS photo/Paul Haring)

Đức Tổng Giám Mục Chaput Nói Về Nền Văn Hoá Hậu Kitô Giáo, 'Amoris' và Hơn Nữa

New York, Hoa Kỳ, 08/03/2017 (MAS) - Trong một cuộc trò chuyện với John Allen của trang Crux, Đức Tổng Giám Mục Charles Chaput của Tổng Giáo Phận Philadelphia giải thích vì sao Ngài nghĩ rằng người Mỹ đang sống trong một nền văn hoá ‘hậu Kitô Giáo’, cũng như vì sao Ngài nghĩ thật là một ý tưởng tốt đẹp đối với Đức Giáo Hoàng Phanxicô khi trả lời những câu hỏi nghi vấn làm rõ về ‘Amoris Laetitia’.

Đức Tổng Giám Mục Charles Chaput thuộc Tổng Giáo Phận Philadelphia đã xuất bản một cuốn sách mới có tên gọi Strangers in a Strange Land: Living the Catholic Faith in a Post-Christian World. Vào ngày 27/02, Ngài đã ngồi lại để thảo luận về cuốn sách và những cái nhìn của Ngài về Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Amoris Laetitia tại New York trong một phần ghi hình mới của Crux gọi là “A Drink with John”.

John Allen: Nhiều giám mục xuất bản sách, nhưng thường những cuốn sách này mang tính giáo hội. Cuốn sách này thực sự là một việc thực hiện phê bình văn hoá.

Đức TGM Chaput: Tôi nghĩ rằng điều đó đúng. Cuốn sách này xuất phát từ kinh nghiệm cá nhân của tôi và sự thất vọng của tôi với nền văn hoá mà tôi đang sống. Tôi thất vọng trong định hướng mà chúng ta đã đi, một cách nào đó trong vòng thời gian của 40 hay 50 năm qua.

Dĩ nhiên, tôi rất hài lòng, đối với những điều khác và những sự phát triển văn hoá...chắc chắn chúng ta đang sống trong một thế giới mà trong đó người ta có thể khoẻ mạnh và hạnh phúc hơn trong quá khứ. Một điều trong suy nghĩ của tôi là việc tôi có nhiều người bạn có con với những khuyết tật, và thật rõ ràng là trong vòng nhiều chục năm qua đất nước của chúng ta, sự quan tâm của xã hội của chúng ta đối với những người có những khuyết tật đã trở nên tốt hơn nhiều. Người dân thì được đón nhận nhiều hơn trong đời sống của các cộng đồng của chúng ta.

Nhưng đồng thời, đó là một nền văn hoá đang giết đi những người có khuyết tật từ trong lòng bằng nhiều cách chưa từng xảy ra trước đó. Rất ít trẻ em ngày nay được sinh ra với Hội Chứng Down vì người ta có thể phát hiện ra rất sớm và các trẻ em sẽ bị phá bỏ.

Vì thế cùng một xã hội, với cùng một nền công nghệ, có thể sử dụng công nghệ theo những cách phục vụ chúng ta một cách đại lượng triệt để hơn hoặc theo những cách ích kỷ triệt để và buồn thảm. Vì thế đó là một kiểu bối rối mà tôi viết trong cuốn sách.

John Allen: Điểm chính của tập sách là việc tại Hoa Kỳ, chúng ta đang sống trong một nền văn hoá hậu Kitô Giáo. Một số người thấy rằng nó đang đi ngược lại với trực cảm. Trong danh mục của các nước có nhiều người Kitô Hữu nhất trên mặt đất, thì Hoa Kỳ đang đứng vị trí số 1. Những bận tâm Kitô Giáo, những giá trị Kitô Giáo đóng một vai trò rất lớn trong nền chính trị của chúng ta. Tại sao Ngài lại dùng từ ngữ ấy để mô tả về vị thế mà chúng ta đang đứng?

Đức TGM Chaput: À, tôi muốn đồng tình với bạn rằng một cách nào đó thật sai trái để dùng lối diễn tả “hậu Kitô Giáo”, vì Đức Kitô luôn luôn là trọng tâm của đời sống và lịch sử dù chúng ta nhìn nhận nó hay không, thì trong thực tế chúng ta đang không sống trong thời đại hậu Kitô Giáo.

Xét theo thuật ngữ của việc thực hành của Giáo Hội thì số người tham gia vào các buổi phụng vụ Kitô Giáo vào ngày Chúa Nhật dù họ là Tin Lành hay Công Giáo thì đang thấp hơn rất nhiều so với trong quá khứ. Các nguyên tắc Tin Mừng theo nghĩa đời sống gia đình thì đang không được đón nhận như trong quá khứ. Tôi nghĩ rằng chúng ta đang sống trong một xã hội đa dạng hơn nhiều tại Hoa Kỳ so với trước đây theo nghĩa người dân tham gia vào các hình thức niềm tin tôn giáo khác. Thường thì chúng ta đã xác định đất nước chúng ta là một đất nước Kitô Giáo-Do Thái Giáo theo nghĩa là di sản của chúng ta, nhưng có một sự chống lại ngay cả trong việc trò chuyện ở nơi một số người trong các nhóm thân thiết ngày nay.

John Allen: Đức Cha viết rằng cuộc bầu cử ông Barack Obama năm 2008 là một thời điểm bước ngoặt đối với Hoa Kỳ, một mùa vọng của một cách nhìn nhận mới mà xã hội Mỹ không còn đặt nền tảng trên một thang giá trị chung vốn bắt rễ trong niềm tin Kinh Thánh nữa.

Đức TGM Chaput: Tôi nghĩ rằng Tổng Thống Obama có một sự dấn thân và năng lượng nhất định phía sau ông vốn dẫn ông đến việc dẫn dắt đất nước chúng ta theo một hướng khác. Trường hợp điển hình ngay lập tức xuất hiện trong tư tưởng có thể là việc hiểu về ý nghĩa của hôn nhân. Dĩ nhiên, cuối cùng thì đó là một quyết định của Toà Án Tối Cao là hôn nhân đồng tính được nhìn nhận theo một cách nào đó giống như hôn nhân truyền thống.

Nhưng tôi nghĩ thật thú vị khi thấy cách mà chính Tổng Thống Obama thay đổi lập trường của ông về điều đó trong nhiệm kì của ông, và Phó Tổng Thống Biden thật sự đã làm chứng cho một cuộc hôn nhân đồng tính nam trong nhiệm kỳ của ông. Tôi nghĩ họ đã chọn một đường lối lãnh đạo năng động và cách nào đó gây hấn theo hướng đó.

Xét theo luật về Y Tế và Phục Vụ Con Người, theo nghĩa áp đặt một việc thực hành ngừa thai trong các chương trình bảo hiểm ở đất nước, thì đường lối lãnh đạo mà Nhà Trắng đã thực hiện không nhất thiết là theo nghĩa của chính luật pháp. Chúng ta kinh ngạc bởi tâm điểm mà hiện giờ chúng ta đang có về vấn đề chuyển giới, nhưng tôi nghĩ điều đó cũng có nguồn gốc của nó trong giai đoạn đó. Tất cả điều này cho thấy một bước ngoặt đang diễn ra theo hướng vốn đang đi ngược lại với các nguyên tắc luân lý theo truyền thống Kitô Giáo.

John Allen: Tuy nhiên Ngài cũng viết về cả ông Trump và bà Clinton trong năm 2016 là những ứng viên đầy thiếu sót. Ngài đã phê bình cách sắc bén về một trong những thay đổi đầu tiên của bộ máy ông Trump, chẳng hạn về người tị nạn và di dân.

Đức TGM Chaput: Chắc chắn tôi sẽ tiếp tục thực hiện điều đó. Trong chiến dịch, tôi nỗ lực để nói rõ về cách mà tôi nghĩ về các ứng  viên vì người ta hỏi tôi, và tôi sẽ đón nhận sự chỉ trích từ những người ủng hộ ông Trump là không phò sự sống đủ và tôi sẽ đón nhận sự chỉ trích từ những người bảo vệ Ngoại Trưởng Clinton là không Công Giáo đủ theo nghĩa về những chính sách di dân. Tôi đón nhận cả hai sự chỉ trích bằng nhau ở cả hai phía.

Nhưng, tôi nghĩ rằng đó là điều mà bạn sẽ vui mừng chịu rủi ro khi bạn nỗ lực để nói về sự thật bằng sự chân thành.

John Allen: Nếu chúng ta đang sống trong một nền văn hoá mà theo một cách nào đó là hậu Kitô Giáo, thì Giáo Hội phải làm gì?

Đức TGM Chaput: À, trước hết chúng ta cần ý thức về điều đang diễn ra trong thế giới quanh chúng ta. Nhiều người thuộc thế hệ của tôi một cách nào đó đang lo ngại về điều đang diễn ra, nhưng họ đã không thật sự phân tích theo một cách nghiêm túc về cách chúng ta xuất phát từ nơi chúng ta đã từng ở đó đến nơi mà hiện tại chúng ta hiện đang ở ngày nay, và trong cuốn sách tôi nỗ lực để chỉ ra một vài yếu tố đã hoạt động trong xã hội của chúng ta vốn dẫn đến điểm mà hiện tại chúng ta đang ở. Chúng ta phải ý thức về điều đó, nhưng rồi chúng ta cũng phải hy vọng rằng chúng ta có thể sống trong nền văn hoá này theo một cách mà chúng ta có thể hoàn toàn là những Kitô Hữu ngẩng cao đầu và dấn thân và chuyển giao điều đó cho con em chúng ta...

John Allen: Bằng cách nào?

Đức TGM Chaput: Câu trả lời là, bạn phải hoán cải cá nhân về mặt niềm tin. Bạn không thể chuyển giao đức tin nếu bạn không có. Các bậc cha mẹ đang trở nên quan trọng hơn trong đời sống, đời sống đức tin của con cái họ thì quan trọng hơn là thời của họ trong quá khứ, vì trong quá khứ nền văn hoá cổ võ đời sống đức tin ấy. Các trường học về căn bản cổ võ đời sống đức tin ấy. Các cộng đoàn Kitô Hữu thì mạnh mẽ. Người dân đi nhà thờ và điều đó cổ võ đời sống đức tin ấy.

Thật sự sẽ phải là một gia đình sẽ trở thành một khí cụ chính yếu mà Thiên Chúa sử dụng để truyền giáo, khởi đi từ con cái của họ. Nhưng rồi các gia đình sẽ hiệp lại với nhau theo từng nhóm nhỏ, các nhóm cổ võ nhau sẽ là rất quan trọng trong tương lai nữa. Như các giáo xứ được cho là thế, nhưng đó là những tổ chức mà hiện nay còn hơn cả các nhóm cổ võ.

John Allen: Đề xuất căn bản của Đức Cha trước hết là khích lệ mọi người xây dựng các gia đình Công Giáo sinh hoa trái, yêu thương và bền vững.

Đức TGM Chaput: Đúng thế.
John Allen: Thứ đến, tìm cách để những gia đình này tạo mạng lưới trong một số hoàn cảnh, chẳng hạn ở trong một giáo xứ, phải không? Nhưng nếu điều đó vì bất cứ lý do gì sẽ không hiệu quả, thì tìm những cách khác để thực hiện việc ấy, bất luận đó là một phong trào hay đó là việc qui tụ họ lại với nhau theo một cách không chính quy...

Đức TGM Chaput: Và những người như chúng tôi đang chịu trách nhiệm, các giám mục và mục tử, phải chắc chắn bất cứ điều gì chúng tôi đang thực hiện thì thật sự có hiệu quả, và điều đó có nghĩa là chúng tôi không thể toàn tâm đổ cho việc thực hành của quá khứ và nói rằng bạn phải đi nhà thờ ở quanh ranh giới nhà thờ của bạn, bạn biết đó. Nếu người ta chưa đăng ký vào một giáo xứ thì họ không phải là những người Công Giáo tốt. Những kiểu này thì không hiệu quả nữa.

John Allen: Xin phép cho con đội chiếc nón Vatican của con vào và hỏi một vài câu hỏi về Đức Giáo Hoàng. Trước hết, trong một số bài báo Ngài đã được xác định phong cách là một trong những người phê bình Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Nhưng trong cuốn Strangers in a Strange Land, Ngài trích dẫn lời của Đức Phanxicô cách rõ ràng. Đâu là quan điểm của Ngài về Đức Giáo Hoàng Phanxicô?

Đức TGM Chaput: Tôi nghĩ Đức Giáo Hoàng Phanxicô là một người thú vị. Trước hết, Ngài là một vị giáo hoàng, vì thế quan điểm của tôi về Ngài là Ngài đã thành công đối với vai trò Phêrô trong tư cách là vị linh mục cả của Đức Kitô, và điều đó rất quan trọn đối với những người như chúng tôi là các giám mục để duy trì sự hiệp nhất nhiệt thành với Giáo Hội và để hỗ trợ Đức Thánh Cha vì điều đó.

Đồng thời, Ngài đang là một vị giáo hoàng theo một cách rất khác biệt so với các vị tiền nhiệm của Ngài, và điều đó đang làm cho người ta bối rối, và tôi nghĩ rằng thật quan trọng đối với chúng tôi để giúp Đức Thánh Cha hiểu điều đó và cũng là giúp người dân hiểu về Đức Thánh Cha và thực thi điều mà chúng tôi có thể để giúp người dân qua sự bối rối và thất vọng mà tôi cho rằng một số người đang trải qua.

Trong tư cách là các giám mục chúng tôi không thể chỉ giải quyết việc đó mà thôi, chúng tôi phải thực hiệ việc đó trong sự kết nối với Đức Thánh Cha. Ngài phải biết về sự bối rối đó, và tôi nghĩ rằng Ngài có trách nhiệm trả lời điều đó cũng như chúng tôi trả lời điều đó.

John Allen: Một trong những nhịp điệu chính trải dài suốt tập sách là sự quan tâm của Ngài đối với hôn nhân và thiết chế hôn nhân. Cuộc tranh cãi ngày nay đối với Amoris Laetitia đang xoay quanh chủ đề đó. Ngài nghĩ gì về điều đang nóng bỏng này?

Đức TGM Chaput: Thánh Phanxicô Assisi khích lệ các anh em, anh em dòng Phan Sinh, hãy đón nhận Tin Mừng mà không thêm nếm. Và những thêm nếm sẽ là những nỗ lực hợp lại để làm cho Tin Mừng nói một điều mà Tin Mừng không hề nói, hay Chúa Giêsu không thật sự có ý điều Ngài nói. Vì thế đối với tôi dường như chúng ta nên đón nhận Chúa Giêsu theo lời của Ngài, và lời của Ngài về việc ly hôn và tái hôn, về việc ngoại tình là rất rõ ràng. Tôi có ý, không có hoài nghi gì về điều mà Chúa Giêsu nói trong các Tin Mừng.

Dường như đối với tôi thật không thể đối với chúng ta để làm trái lại với những lời của Chúa Giêsu, và cũng thật không thể đối với một giáo huấn vốn đúng trong 20 năm trước lại không đúng vào ngày nay khi đó là những giáo huấn của Đức Giáo Hoàng. Những giáo huấn của Đức Giáo Hoàng Phanxicô không thể trái lại với những giáo huấn của Đức Gioan Phaolô II khi đó là vấn đề của một giáo huấn chính thức.

Vì thế, dường như đối với tôi thì chúng ta phải giải thích Amoris Laetlitia dưới ánh sáng của điều đã có trước đó, chủ yếu là lời của Chúa Giêsu, nhưng thứ đến là các giáo huấn của giáo hoàng, Huấn Quyền của Giáo Hội. Và vì thế làm thế nào có thể là đúng khi người dân có thể lãnh nhận Hiệp Lễ khi họ đang sống trong một sự kết hiệp ngoại tình ngày nay. Điều đó có thể thế nào, khi Giáo Hội nói rằng điều đó là không thể?

John Allen: Đức Cha có muốn Đức Giáo Hoàng trả lời những vấn đề nghi vấn (dubia) không? [Thuật ngữ muốn nói đến những câu hỏi đặt ra cho Đức Giáo Hoàng Phanxicô bởi 4 vị hồng y, gồm ĐHY Raymond Burke người Mỹ, về ý nghĩa của Amoris].

Đức TGM Chaput: Có. Tôi nghĩ thật luôn tốt đẹp để trả lời những câu hỏi này, một cách rõ ràng.

John Allen: Ngay cả khi câu trả lời không đi theo hướng mà Ngài muốn?

Đức TGM Chaput: Hoàn toàn đúng.

John Allen: Đức Cha có nghĩ là Đức Giáo Hoàng sẽ trả lời không?

Đức TGM Chaput: Tôi không biết. Chắc chắn Ngài có những dịp để thực hiện điều đó. [Nhưng] Tôi không thật sự biết điều Ngài sẽ thực hiện. Ngài không nói với tôi.

Joseph C. Pham (Chuyển ngữ từ Crux)