Skip to main content
ĐGH Phanxicô (REUTERS/Max Rossi)

Năm Điểm Quan Trọng Bậc Nhất Từ Tông Huấn Gaudete et Exsultate

“Hãy vui mừng hớn hở!” là điều mà Chúa Giêsu nói trong Bài Giảng Trên Núi. Đó cũng là tựa đề của tông huấn mới của Đức Giáo Hoàng Phanxicô về sự thánh thiện trong đời sống hằng ngày. Tại sao chúng ta lại “vui mừng hớn hở”? Vì Thiên Chúa, như Đức Giáo Hoàng Phanxicô nhắc nhớ chúng ta, mời gọi chúng ta nên thánh. Nhưng làm thế nào chúng ta có thể đáp trả lại lời mời gọi ấy?

À, dưới đây là 5 điều quan trọng từ tông huấn mới và rất thực tế của Đức Giáo Hoàng Phanxicô.

1. Thánh thiện nghĩa là là chính bạn

Đức Giáo Hoàng Phanxicô mang lại cho chúng ta nhiều mẫu gương của đời sống thánh trong suốt văn kiện của Ngài: Thánh Thérèse Lisieux, nữ tu dòng Carmen Pháp một người đã tìm thấy sự thánh thiện trong việc thực thi những điều bé nhỏ; Thánh Ignatius Loyola, vị sáng lập Dòng Tên là người tìm kiếm Thiên Chúa trong mọi sự; Thánh Philip Neri, vị sáng lập Dòng Anh Em Thuyết Giảng là người nổi tiếng về khả năng hài hước của Ngài.

Các vị thánh cầu nguyện cho chúng ta và mang lại cho chúng ta mẫu gương về cách sống, nhưng chúng ta không nhất thiết phải là những phiên bản y chang của các vị. Chúng ta được tiền định để là chính mình, và mỗi người tín hữu “phải biện phân đường lối của riêng mình” và “mang lại điều tốt đẹp nhất của chính mình”. Như Thomas Merton đã nói, “Đối với tôi là một vị thánh nghĩa là là chính mình”.

2. Đời sống thường nhật có thể dẫn đến sự thánh thiện

Bạn không cần phải là một giám mục, một linh mục hay một thành viên của một dòng tu để nên thánh. Mọi người đều được mời gọi để nên thánh như Công Đồng Vatican II đã nhắc nhớ chúng ta – một người mẹ hay người cha, một sinh viên hay luật sư, một giáo viên hay một người làm vệ sinh. “Các vị thánh ở gần bên”, Đức Giáo Hoàng Phanxicô gọi họ. Tất cả mọi thứ chúng ta cần phải làm là “sống đời sống của chúng ta trong tình yêu” và “làm chứng” cho Thiên Chúa trong tất cả mọi điều chúng ta làm.

Điều đó không có nghĩa là những hành động lớn lao và đầy ấn tượng. Đức Giáo Hoàng Phanxicô đưa ra những mẫu gương về sự thánh thiện hằng ngày, giống như một người cha mẹ yêu thương nuôi dạy con cái mình; cũng như “những cử chỉ nhỏ bé” và những hy sinh mà người ta có thể thực hiện, giống như quyết định không tiếp tục tán gẫu. Nếu bạn có thể thấy đời sống của bạn là một “sứ mạng”, thì bạn sẽ sớm nhận biết rằng bạn có thể chỉ đơn giản là yêu thương và tử tế để tiến bước đến sự thánh thiện.

Bạn cũng không cần phải “nhốt mình trong một khuôn viên thần bí” để là một vị thánh hay bước quanh với “đôi mắt nhắm nghiền”. Bạn cũng không cần phải xa tránh người khác. Mặt khác, bạn không muốn bị mắc kẹt trong “thói bon chen” của việc vội vã từ điều này sang điều kia. Một sự quân bình giữa hành động và sự chiêm niệm là thiết yếu.

3. Hai khuynh hướng cần tránh: Chủ thuyết ngộ đạo và thuyết Pelagius

Đức Giáo Hoàng Phanxicô có thể làm cho mọi người phải chạy đua với hoặc là những cuốn từ điển hoặc những cuốn thần học của mình khi kêu gọi chúng ta tránh hai mối nguy trong đời sống thiêng liêng.

Trước hết là Thuyết Ngộ Đạo, từ tiếng Hy Lạp là gnosis, biết. Thuyết ngộ đạo là một dị giáo xưa nói rằng điều quan trọng nhất là điều bạn biết. Không cần phải bác ái hay làm những việc tốt lành. Tất cả mọi sự bạn cần là cách tiếp cận tri thức đúng. Chủ thuyết ngộ đạo ngày nay cám dỗ người ta nghĩ rằng họ có thể làm cho đức tin “hoàn toàn có thể hiểu được” và dẫn họ đến việc muốn buộc người khác phải áp dụng lối nghĩ của họ. “Khi có người có câu trả lời cho mọi câu hỏi”, Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói, “thì đó la một dấu chỉ rằng họ đang không trên một hành trình đúng”. Nói cách khác, là một người biết tất cả thì không cứu bạn được.

Điều thứ hai cần tránh là Chủ thuyết Pelagius, đặt theo tên của Pelagius, một thần học gia thế kỷ thứ 5 có liên hệ đến ý tưởng này. Chủ thuyết Pelagius nói rằng chúng ta có thể tự chăm sóc ơn cứu độ của mình qua những nỗ lực riêng của chúng ta. Những người theo thuyết Pelagius thì tin vào những sức mạnh của họ, không cảm thấy cần ân sủng của Thiên Chúa và hành động ở trên người khác vì họ tuân giữ những qui định nhất định.

Những người theo thuyết Pelagius ngày nay thường, như Đức Giáo Hoàng nói, “có một nỗi ám ảnh với lề luật, một sự hấp thụ với những tiến bộ xã hội và chính trị, sự bận tâm mang tính câu nệ với phụng vụ, giáo lý và uy tín của Giáo Hội”. Đó là một mối nguy cho sự thánh thiện vì nó lấy đi khỏi chúng ta sự khiêm nhường, đặt chúng ta trên người khác, và để lại chút không gian cho ân sủng.

4. Hãy nhân từ

Tông Huấn “Gaudete et Exsultate” đầy những lời khuyên mang đậm tính chất thuộc về Đức Giáo Hoàng Phanxicô để sống một đời sống thánh thiện. Chằng hạn, đừng buôn chuyện, dừng lại việc xét đoán, và quan trọng nhất dừng lại việc tàn bạo.

Việc đó diễn cả với những hành động trực tuyến nữa. Những nhận định của Đức Giáo Hoàng Phanxicô về chủ đề này là đáng ghi nhớ. Đức Giáo Hoàng viết, “Sự thóa mạ và làm mất danh dự trực tuyến có thể trở thành một điểm bình thường...bởi vì mọi thứ có thể được nói ở đó sẽ là không thể chấp nhận được theo dòng công chúng, khi người ta tìm kiếm việc đền bù cho sự bất mãn của mình bằng việc thóa mạ người khác...Trong việc tuân giữ các giới răn khác, thì họ lại hoàn toàn phớt lờ điều răn thứ tám, điều cấm làm chứng dối hay nói dối vf thóa mạ cách không thương tiếc người khác”.

Để thánh thiện, hãy nhân từ.

5. Tám Mối Phúc là lộ trình cho sự thánh thiện

Như các bạn có thể đoán từ chủ đề của văn kiện, Tám Mối Phúc, danh mục “các mối phúc” của Chúa Giêsu, là trọng tâm của tông huấn này. Tám Mối Phúc không chỉ là điều mà Chúa Giêsu có ý nói cho sự thánh thiện, chúng còn là một sự phác họa về chính Thiên Chúa. Vì thế chúng ta được mời gọi để có tinh thần nghèo khó, hiền lành, kiến tạo hòa bình, đói khát sự công chính, và tương tự.

Cho phép tôi tập trung vào một mối phúc: “Phúc cho ai biết xót thương”. Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói lòng thương xót, một trong những chủ đề trọng tâm của triều giáo hoàng của Ngài, có hai khía cạnh: giúp và phục vụ người khác nhưng cũng là tha thứ và hiểu. Chúa Giêsu không nói, “Phúc cho ai biết lên mưu kế trả thù”.

Vậy tóm lại tổng thể về sự thánh thiện của Đức Giáo Hoàng Phanxicô là gì? Điều đó dựa trên Tám Mối Phúc: “Thấy và hành động bằng lòng thương xót”.

Cha James Martin, S.J. – Tác giả và là biên tập viên chính của Tạp Chí America.

Joseph C. Pham (Chuyển ngữ từ America Magazine)