[Giải Thích] Tại sao Đức Giáo Hoàng Phanxicô lại nói về sống chung dân sự?

“Francesco”, một bộ phim tài liệu mới được công bố về cuộc đời và sứ vụ của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, đã trở thành các tít nóng trên toàn cầu, vì bộ phim có một cảnh mà trong đó Đức Giáo Hoàng Phanxicô kêu gọi một thông điệp về luật hôn nhan cho các cặp đôi đồng tính.

Một số nhà hoạt động và bài viết truyền thông đã cho rằng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thay đổi giáo huấn Giáo Hội Công Giáo qua những nhận định của Ngài. Trong số nhiều người Công Giáo, những nhận định của Đức Giáo Hoàng đã đặt ra các câu hỏi về điều Đức Giáo Hoàng thật sự đã nói, nó có ý nghĩa gì, và Giáo Hội dạy gì về hôn nhân dân sự. CNA sẽ nghiên cứu các câu hỏi này.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói gì về các cuộc hôn nhân dân sự?

Trong một đoạn của bộ phim “Francesco” vốn thảo luận về sự quan tâm mục vụ của Đức Giáo Hoàng Phanxicô về những người Công Giáo là những người xác định là giới LGBT, Đức Giáo Hoàng đưa ra hai nhận xét khác nhau.

Trước hết Ngài nói rằng: “Người đồng tính có quyền là một phần của một gia đình. Họ là con cái Thiên Chúa và có quyền đối với một gia đình. Không ai cần phải bị quẳng ra ngoài, hoặc bị làm cho tổn thương vì điều đó”.

Mặc dù Đức Giáo Hoàng không nói rõ về ý nghĩa của những lời này trong đoạn phim, nhưng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói trước đó để khích lệ các bậc cha mẹ và người thân yêu đừng tẩy chay hay khép lại với các con cái là những người đã xác định là LGBT. Điều này dường như là ý nghĩa mà Đức Giáo Hoàng nói về quyền của mọi người để là một thành phần của một gia đình.

Một số người cho rằng khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói về “quyền thuộc về một gia đình”, Đức Giáo Hoàng đang nói về một kiểu chứng thực ngầm về việc nhận nuôi con của các cặp đôi đồng tính. Nhưng Đức Giáo Hoàng trước đó đã lên tiếng nói chống lại những việc nhận nuôi con như vậy, khi nói rằng qua họ thì các trẻ em “bị tước mất sự phát triển nhân bản của các cháu vốn được mang lại qua một người cha và một người mẹ theo ý muốn của Thiên Chúa”, và khi nói rằng “mọi người đều cần một người cha là nam và mẹ là phụ nữ vốn có thể giúp hình thành nên căn tính của các cháu”.

Còn về việc kết hôn dân sự, Đức Giáo Hoàng nói rằng: “Điều chúng ta phải tạo nên là một luật hôn nhân dân sự. Cách đó là cách mà họ được bảo vệ về mặt pháp lý”.

“Tôi ủng hộ điều đó”, Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói thêm, rõ ràng trong sự tham chiếu về sự đề xuất của Ngài với các anh em giám mục, trong một cuộc tranh luận năm 2010 tại Argentina về hồn nhân đồng tính, vốn chấp nhận những cuộc hôn nhân dân sự có thể là một cách thế ngăn ngặn lại luật hôn nhân đồng tính ở nước này.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói gì về hôn nhân đồng tính?

Chẳng nói gì cả. Chủ đề về hôn nhân đồng tính không được thảo luận đến trong bộ phim tài liệu. Trong việc mục vụ của Ngài, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thường khẳng định về giáo huấn của Giáo Hội Công Giáo là hhôn nhân là một sự hợp tác cả đời giữa một người nam và người nữ.

Mặc dù Đức Giáo Hoàng Phanxicô thường xuyên khích lệ một sự đón nhận với những người Công Giáo xác định là LGBT, nhưng Đức Giáo Hoàng cũng nói rằng “hôn nhân là giữa một người nam và người nữ”, và nói rằng “gia đình bị đe doạ bởi những nỗ lực ngày càng gia tăng về phía một số người để định nghĩa lại họi hiến pháp về hôn nhân”, và rằng những nỗ lực để định nghĩa lại hôn nhân “đang đe doạ sẽ làm biến dạng kế hoạch của Thiên Chúa dành cho công trình tạo dựng”.

Tại sao những nhận định của Đức Giáo Hoàng về việc sống chung đồng tính lại là một vấn đề lớn?

Mặc dù trước đó Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thảo luận về việc sống chung dân sự, nhưng Ngài đã rõ ràng không ủng hộ ý tưởng này cách công khai trước đó. Mặc dù ngữ cảnh về những lời nói của Ngài trong phim tài liệu đã không được làm rõ cách trọn vẹn, và cũng có thể là Đức Giáo Hoàng đã thêm những phẩm chất không được thể hiện trên màn hình, một sự ủng hộ về những việc sống chung dân sự đối với các cặp đôi đồng tính là một cách tiếp cận rất khác đối với một vị giáo hoàng, một điều cho thấy một sự tách ra khỏi lập trường của hai vị tiền nhiệm mới nhất của Ngài về vấn đề này.

Vào năm 2003, một văn kiện được Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II phê chuẩn và được viết bởi Đức Hồng Y Joseph Ratzinger, sau đó đã trở thành Đức Giáo Hoàng Benedict XVI, Bộ Giáo Lý Đức Tin dạy rằng “sự tôn trọng đối với những người đồng tính không thể dẫn đến bằng bất cứ cách nào một sự phê chuẩn hành vi đồng tính hoặc sự nhìn nhận hợp pháp về những việc sống chung dân sự”.

Ngay cả khi những cuộc sống chung dân sự có thể được chọn bởi những người này hơn là những người đồng tính, như các anh chị em ruột hay những người bạn có cam kết, thì Bộ Giáo Lý Đức Tin nói rằng các mối quan hệ đồng tính sẽ “được tiên liệu và được phê chuẩn bởi pháp luật”, và rằng những cuộc sống chung dân sự “sẽ làm lu mờ những giá trị đạo đức nhất định và tạo ra một sự hạ thấp giá trị của hiến pháp về hôn nhân”.

“Sự nhìn nhận hợp pháp về những cuộc sống chung đồng tính hoặc đặt họ vào cùng một mức độ với hôn nhân thì cũng có nghĩa không chỉ là về sự phê chuẩn một hành vi sai trái, với hậu quả là làm cho nó trở thành một khuôn mẫu trong xã hội ngày nay, những còn làm lu mờ các giá trị căn bản vốn thuộc về sự thừa hưởng chung của con người”, văn kiện kết thúc.

Văn kiện của Bộ Giáo Lý Đức Tin vào năm 2003 chứa đựng một sự thật mang tính giáo lý, và những lập trường của Đức Gioan Phaolô II và Đức Benedict XVI về cách tốt nhất để áp dụng giáo huấn của Giáo Hội đối với các vấn đề chính sách có liên quan đến việc giám sát và qui định dân sự về hôn nhân. Mặc dù những lập trường này nhất quán với kỷ luật lâu năm của Giáo Hội về vấn đề, nhưng tự bản thân chúng không được coi là những điều buộc của đức tin.

Một số người đã nói điều Đức Giáo Hoàng dạy là dị giáo. Điều đó đúng không?

Không. Những nhận định của Đức Giáo Hoàng không chối bỏ hay đặt vấn đề về bất cứ sự thật giáo lý nào mà người Công Giáo phải tuân giữ hay phải tin. Thực vậy, Đức Giáo Hoàng đã thường khẳng định về giáo lý của Giáo Hội có liên quan đến hôn nhân.

Lời mời gọi của Đức Giáo Hoàng đối với pháp lý về việc sống chung dân sự, điều dường như là khác so với lập trường mà Bộ Giáo Lý Đức Tin thể hiện vào năm 2003, đã được đưa vào để đại diện cho một sự tách biệt khỏi sự phán quyết mang tính luân lý đã tồn tại lâu năm mà các vị lãnh đạo Giáo HỘi đã dạy, lại đang cổ võ và tôn trọng sự thật. Văn kiện của Bộ Giáo Lý Đức Tin đã nói rằng luật sống chung dân sự mang lại một sự đồng thuận ngầm cho hành vi đồng tính; trong khi Đức Giáo Hoàng lại nói về sự cổ võ đối với những việc sống chung dân sự, Ngài cũng nói trong triều giáo hoàng của Ngài về sự vô luân của những hành vi tính dục đồng tính.

Cũng thật quan trọng để nhấn mạnh rằng một cuộc phỏng vấn trong phim tài liệu không phải là diễn đàn chính thức cho giáo huấn chính thức của giáo hoàng. Những nhận định của Đức Giáo Hoàng không được trình bày trong sự trọn vẹn của nó, và không có một bản ghi chép nào được trình bày, vì thế trừ khi Toà Thánh Vatican đưa ra một sự rõ ràng thêm, thì những lời nói này cần phải được hiểu dưới ánh sáng của thông tin giới hạn dành sẵn cho chúng.

Chúng ta có hôn nhân đồng tính ở nước này. Vậy thì tại sao lại có ai đó nói về những cuộc sống chung đồng tính?

Có 29 quốc gia trên thế giới đã nhìn nhận cách hợp pháp về hôn nhân đồng tính. Đa số các nước này ở Châu Âu, Bắc Mỹ, hoặc Nam Mỹ. Nhưng ở các nơi khác trên thế giới, sự tranh cãi về việc định nghĩa hôn nhân chỉ mới khởi sự. Ở những nơi của Châu Mỹ La Tinh chẳng hạn, việc định nghĩa lại hôn nhân không phải là một chủ đề chính trị cần được giải quyết, và các nhà hoạt động chính trị Công Giáo ở dó đã chống lại những động thái để nhằm làm bình thường hoá việc hợp pháp việc sống chung dân sự.

Những người chống lại việc sống chung dân sự nói đây thường là một cầu nối cho việc hợp pháp hoá hôn nhân đồng tính, và những nhà hoạt động hôn nhân ở một số nước đã nói họ quan ngại là những người ủng hộ cho LGBT sẽ dùng những lời của Đức Giáo Hoàng trong phim tài liệu để xúc tiến một con đường cho hôn nhân đồng tính.

Giáo Hội dạy gì về đồng tính?

Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo dạy rằng những người xác định là LGBT “phải được chấp nhận bằng sự tôn trọng, lòng thương cảm, và sự nhạy bén. Mọi dấu hiệu của sự biện phân không công bằng theo nghĩa này cần phải tránh. Những người này được mời gọi để chu toàn ý muốn của Thiên Chúa trong đồi sống của họ và, nếu họ là các Kitô Hữu, hiệp nhất trong hy tế của Thấp Giá Chúa với những khó khăn mà họ có thể gặp trong hoàn cảnh của họ”.

Giáo Lý làm rõ rằng những khuynh hướng đồng tính là “bị rối loạn cách khách quan”, những hành vi tính dục đồng tính là “trái với luật tự nhiên”, và những người đang xác định là đồng tính nam hay đồng tính nữ, tất cả những người này, đều được mời gọi để sống đức khiết tịnh.

Vậy người Công Giáo có buộc phải đồng ý với Đức Giáo Hoàng về việc sống chung dân sự không?

Những lời nói của Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong bộ phim “Francesco” không tạo nên một giáo huấn giáo hoàng chính thức. Trong khi sự khẳng định của Đức Giáo Hoàng về phẩm giá của mọi người và lời mời gọi tôn trọng mọi người dân được bén rễ trong giáo huấn Công Giáo, thì người Công Giáo không buộc phải ủng hộ lập trường pháp lý hay chính sách vì những lời của Đức Giáo Hoàng trong bộ phim tài liệu.

Một vài vị giám mục đã thể hiện rằng các vị đợi sự rõ ràng hơn về những nhận định của Đức Giáo Hoàng từ Toà Thánh Vatican, trong khi có người giải thích rằng: “Mặc dù giáo huấn của Giáo Hội về hồn nhân thì rõ ràng và không thể cải tổ, thì cuộc trao đổi phải tiếp tục về những cách tốt nhất để tôn trọng phẩm giá của những người đang trong các mối quan hệ đồng tính để họ không là chủ thể đối với bất cứ một sự phân biệt đối xử bất công nào”.

Joseph C. Pham (CNA)