[Phân Tích] Các vấn đề tài chính Vatican và uy tín của Đức Hồng Y Pietro Parolin

Vào Thứ Bảy, câu chuyện cũ vẫn đang diễn ra của vụ bê bối tài chính Vatican – hay cuộc cải tổ, nếu bạn thích – đang tiếp tục với việc phê chuẩn vài sự thay đổi đối với luật Thành Vatican về sự minh bạch và giám sát kinh tế.

Việc đó cũng bao gồm việc thông báo rằng Đức Hồng Y Pietro Parolin sẽ không còn ngồi trên ghế ban giám sát được tái cấu trúc lại của Viện Các Công Trình Tôn Giáo (IOR), thường được gọi là ngân hàng Vatican – lần đầu tiên một Quốc Vụ Khanh không có một vị trí. Việc thông báo ấy là một trong vài dấu chỉ cho thấy rằng vị hồng y và bộ của Ngài, cả hai đang là trung tâm của sự vận hành Giáo Hội trong nhiều năm, có thể đánh mất tầm ảnh hưởng và sự tin tưởng với Đức Giáo Hoàng Phanxicô.

Tính đến giờ, Đức Hồng Y Parolin vẫn phần lớn cách xa cơn bão tài chính xoay quanh bộ thuộc giáo triều mà Ngài dẫn dắt, trong khi cuộc điều tra đang diễn ra đã tuyên bố công việc của ít nhất 6 cựu quan chức cao cấp, và cho thấy một sự thất sủng nặng đối với vị phó bộ cũ của Ngài, Đức Hồng Y Angelo Becciu.

Tính đến giờ, bản thân Đức Hồng Y Parolin đã thu hút ít sự soi xét về vai trò của Ngài trong việc giám sát các vụ việc tài chính của bộ trung tâm nhất và quyền lực nhất về mặt chính trị. Nhưng các hoàn cảnh đã bắt đầu cho thấy rằng Ngài có thể sẽ sớm đối diện với những vấn đề khó về công việc của Ngài và việc giám sát Bộ Ngoại Giao của Ngài.

Nhiều trong số các bài viết về tài chính Vatican đã tập trung vào vai trò của Đức Hồng Y Becciu trong thời gian Ngài làm phó bộ. Thực vậy, Đức Hồng Y Becciu, ở trung tâm của nhiều người, thì không thuộc về các giao dịch tài chính đang ở trong tình trang bị soi. Nhưng trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Enrico Crasso, một doanh nhân Ý đã bị cáo buộc với việc đầu tư hàng triệu vào các quĩ của Vatican, đã nhấn mạnh rằng thẩm quyền hành động của Đức Hồng Y Becciu được trao cho ông trực tiếp qua Đức Hồng Y Parolin.

Vào hồi cuối tuần, tờ Financial Times đã tường thuật rằng Bộ Ngoại Giao đã bán gần 250 triệu euros trong các tài sản bác ái để trả các khoản nợ đã tạo ra bởi Đức Hồng Y Becciu trong khi Ngài tham gia vào các khoản đầu cơ giống như một vụ mua bán tài sản London không nổi tiếng. Những khoản nợ này là chủ thể của những đụng độ đáng chú ý giữa Đức Hồng Y Becciu và vị cựu bộ trưởng Bộ Kinh Tế, Đức Hồng Y George Pell.

“Khi Đức Hồng Y Becciu yêu cầu cấp tài chính cho toà nhà London, Ngài đã đệ trình một lá thư từ Đức Hồng Y Pietro Parolin…khi nói rằng Đức Hồng Y Becciu có toàn bộ quyền lực để lấn loát sang toàn bộ tài sản”, ông Crasso nói với tờ Corriere della Serra vào đầu tháng này.

Đây không phải là lần đầu tiên Đức Hồng Y Parolin đã dùng trách nhiệm cá nhân cho những dự án gây tranh cãi của Đức Hồng Y Becciu.

Vào năm 2019, Đức Hồng Y Parolin đã cho CNA biết là cá nhân Ngài chịu trách nhiệm về việc thu xếp một sự trao quyền gây tranh cãi về một Quĩ Giáo Hoàng đặt tại Hoa Kỳ, bất chấp nhiều bài viết lan rộng nơi các quan chức Vatican đã gán vụ việc này cho Đức Hồng Y Becciu.

Việc trao quyền này đã có ý để bao tiêu một phần một khoản vay 50 triệu euro cho bộ bởi APSA, ngân hàng dự trữ trung ương và quản lý tài sản tối thượng của Toà Thánh, để cấp tài chính cho cho việc mua một bệnh viện Công Giáo bị phá sản năm 2015 ở Rôma, bệnh viện IDI.

Khoản vay APSA dường như ở trong tình trạng vi phạm các qui định tài chính Vatican, và trong khi các nhà tài trợ Mỹ đã được thông báo là các quĩ đã được định đoạn chỉ cho bệnh viện, khoản chính xác là 13 triệu USD vẫn chưa rõ.

Qua những can thiệp không thường xuyên của Ngài về các vụ bê bối tài chính Vatican, Đức Hồng Y Parolin đã phát triển một danh tiếng về việc chịu trách nhiệm cá nhân về những vấn đề mà các cấp phó của Ngài tạo ra, làm thăng tiến uy tín của Ngài để che đậy cho những sai phạm đã thực hiện trong bộ của Ngài. Nhưng giờ việc ấy có vẻ như Ngài không còn đủ uy tín để che đậy khoản thanh toán quá lớn.

Ngoài thông báo vào dịp cuối tuần là Đức Hồng Y Parolin đã bị gạt ra khỏi ban giám sát của IOR, chính thức đẩy Ngài và bộ của Ngài ra khỏi việc giám sát ngân hàng, vị hồng y còn bị gạt ra khỏi ban giám sát tài chính trụ cột bởi chính Đức Giáo Hoàng vào một tuần trước đó.

Vào ngày 5/10, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã chọn Đức Hồng Y Kavin Farrell để giám sát Uỷ Ban Các Vấn Đề Tồn Đọng, vốn giám sát các giao dịch tài chính vượt ra khỏi những qui định bình thường của Vatican.

Việc chọn lựa Đức Hồng Y Farrell, một vị nổi tiếng là cùng chung một căn hộ với ông Theodore McCarrick trong nhiều năm mà không hề từng hoài nghi bất cứ một điều gì về hành vi của vị nguyên hồng y thất sủng, thì không phải là một chọn lựa rõ ràng đối với một công việc vốn đòi hỏi một sự soi xét tỉ mỉ về các vụ việc phức tạp. Việc Đức Giáo Hoàng cảm thấy buộc phải chọn vị hồng y cho vai trò này dẫn đến việc loại trừ Đức Hồng Y Parolin ra khỏi uỷ ban dường như trở thành một việc mũi nhọn.

Những quyết định của Đức Giáo Hoàng, và những thay đổi được thông báo đối với luật tài chính Vatican, đã được thực hiện giữa thời điểm giám sát 2 tuần đang diễn ra của Moneyval đối với Toà Thánh, và tầm quan trọng của việc đảm bảo một sự rà soát có tính thiên tư thì thật khó mà coi thường. Một báo cáo mang tính hạ bệ đủ có thể cho thấy Toà Thánh có thể bị đe doạ với việc đưa vào sổ đen quốc tế, vốn sẽ thật khó cho khả năng vận hành của Toà Thánh trong vai trò là một thẩm quyền tối thượng quốc tế.

Những người ủng hộ Đức Hồng Y Parolin, và vai trò của Bộ Ngoại Giao nói chung, đã đưa ra luận điểm là nhiều trong số những bài viết về các vụ bê bối tài chính Vatican, thực ra, là một cuộc tấn công vào sự độc lập pháp quyền của Toà Thánh.

Nhưng với nhiều vụ bê bối giờ đây đang chạm đến vài cựu thành viên cao cấp của Quốc Vụ Khanh, thì một số người giám sát Vatican đang tự hỏi liệu có phải hiện Đức Giáo Hoàng đang coi Đức Hồng Y Parolin, và bộ mà Ngài đang lãnh đạo, như là một tài sản đang bảo vệ sự độc lập ấy không.

Joseph C. Pham (CNA)