Sức mạnh của Social+

(Tinhte) - Trên trang A16Z có một góc nhìn thú vị về các mạng xã hội thời đại mới, ví dụ như TikTok, Pinduoduo, thậm chí là Fortnite hay Minecraft, nên mình viết lại cho anh em đọc. Chúng khác biệt với các mạng xã hội truyền thống ra sao, chúng tận dụng tâm lý của người dùng tốt như thế nào, và nó đang thay đổi cách thị trường sản phẩm tiêu dùng ra sao, mời các bạn xem tiếp.

Tiktok. Fortnite. Minecraft. Pinduoduo. Những hiện tượng này là cái mà tôi gọi là các công ty “social+”. Đây là những công ty có một chuyên môn nhất định, ví dụ như âm nhạc, game hoặc thương mại, mua bán, sau đó họ kết hợp các yếu tố xã hội vào để tạo ra những lợi ích cực lớn so với những đối thủ không biết cách áp dụng “social”. Thậm chí có những lĩnh vực khó nhằn như tài chính hay bất động sản mà cũng mong manh đến bất ngờ nếu các sản phẩm không kịp tích hợp yếu tố social vào.

Kết quả là họ phát triển người dùng nhanh hơn, khách hàng tương tác tốt hơn, quay trở lại nhiều hơn và có khả năng chống chọi trước áp lực cạnh tranh tốt hơn. Và bởi vì các công ty được vận hành nhờ cộng đồng, các lợi ích nói trên càng lúc càng lớn hơn.

Đây chính là cơ hội cho các công ty. Không phải lĩnh vực nào cũng có các yếu tố social, nhưng có khi đó là do bạn chưa nghĩ ra mà thôi. Cũng như việc công ty nào rồi cũng phải chuyển dịch từ analog sang digital, mọi công ty rồi sẽ phải dịch chuyển từ single-player sang multiplyer, và từ việc phát triển xoay quanh công ty dịch chuyển sang việc phát triển xoay quanh cộng đồng. 

 


Để một sản phẩm social+ ra đời, nó phải chạm tới một nhóm những người cùng quan tâm đến 1 chủ đề, 1 sản phẩm nhất định. Ví dụ, TikTok ra đời là dành cho những người thích nhảy theo nhạc, thích hát nhép theo nhạc. Tinh tế ra đời là dành cho những người thích công nghệ. Minecraft ra đời là dành cho những người thích đi xây cái này cái kia. Những người trong nhóm này sẽ hình thành các liên kết với nhau, họ chơi với nhau, trao đổi thông tin cùng nhau. Đây gọi là social graph. Ví dụ bên dưới là biểu diễn hình ảnh của một social trong đó nhiều người cùng đóng góp code của họ vào một số sản phẩm phần mềm.

Cũng có những sản phẩm xây dựng sản phẩm của mình trên nền iMessage, Facebook, Snapchat… tuy nhiên người dùng và social graph này không nằm trong tay bạn, nó nằm trong tay Apple, Facebook, Snap. Rồi sẽ có ngày có những công ty này cho phép các bên khác sử dụng cùng social graph để xây dựng một nền tảng cạnh tranh với bạn.

Trong khi đó, nếu social graph của bạn được xây dựng riêng cho sản phẩm của bạn, cho trải nghiệm của người dùng nằm trong lĩnh vực của bạn, bạn sẽ trở nên đặc biệt và có khả năng chống chọi lại các đối thủ hiệu quả hơn. Ví dụ, người dùng sinh hoạt với nhau trên TikTok rõ ràng có cảm giác rất khác, rất riêng vì nó được tối ưu cho việc chọn video, chèn nhạc, upload, nhận tim. Ngay cả khi Facebook, Instagram xây dựng các chức năng tương tự TikTok, thì social graph của Facebook vẫn khác TikTok và trải nghiệm cũng sẽ rất khác, có khi kém hơn nhiều.

Có thể ở thời gian đầu bạn tận dụng yếu tố social của một bên khác, chuyện đó không sao, nhưng cuối cùng bạn cũng sẽ phải có một cộng đồng của riêng mình mà thôi.


Yếu tố social cần phải được tích hợp vào trải nghiệm của người dùng, không phải là một thứ đến sau. Chúng ta đều đã từng thấy những sản phẩm chơi 1 mình thì rất vui, nhưng vì thiết kế kém nên khi có nhiều người cùng chơi thì nó trở thành một sản phẩm tệ, đây không phải là social+. Việc thiết kế một thông báo nhảy ra kêu gọi mời bạn bè cùng sử dụng sản phẩm cũng không phải là social+. Một số trang tin tức cho phép người dùng chia sẻ thông tin đến bạn bè của mình, cái này khác với Twitter nơi social graph chính là thứ tạo ra nội dung.

Để là một sản phẩm social+, yếu tố social phải trở thành một thứ quan trọng của sản phẩm mới được.


Với các sản phẩm media truyền thống, bạn sẽ chỉ đọc nội dung. Bạn là người tiêu thụ nội dung, bạn chỉ là khán giả. Còn với các sản phẩm Social+, người dùng sẽ tương tác lẫn nhau, tương tác với nội dung theo một mạng lưới, chứ không chỉ đi một chiều. Ví dụ, trong thế giới app sức khỏe, Strava tạo ra những tương tác ngang hàng, người tập thể thao giao tiếp với nhau, tập luyện cùng nhau, đọ số cùng nhau. Đó mới là social+.

Việc xây dựng được mối quan hệ này không hề dễ. Nhiều nhà sáng lập đã phải vất vả để tạo được social graph cho sản phẩm của mình, và nhiều người đã không thành công. Sản phẩm social+ rất khó làm, cả trong cách bạn thiết kế mối quan hệ tương tác của người dùng cũng như cách phân phối sản phẩm đến tay người dùng.

Một sản phẩm social+ thường có 2 lớp: một lớp tương tác, và một lớp mang tính giao dịch, vận hành. Lớp tương tác nhắm đến suy nghĩ, tình cảm của người dùng, còn lớp vận hành thì nó mang tính chức năng đặc thù nhiều hơn. Nhìn từ góc độ của người làm sản phẩm và marketing, việc kết hợp hai thứ này lại sẽ mang lại lợi ích cực kì to lớn. Ví dụ nếu app của bạn chỉ là mua bán thôi, nhưng bạn làm gì đó để tạo được tính social trong việc mua bán đó, thì điều kì diệu sẽ diễn ra.

Ví dụ như app mua sắm theo nhóm Pinduoduo. Lớp vận hành của nó chỉ là “mua bán giá rẻ”, nhưng khi có yếu tố social thì nó trở thành “mua sắm giá rẻ cùng với bạn bè”. Càng nhiều bạn thì giá càng giảm. Nếu cả hai lớp này nằm riêng thì thấy nó kỳ kỳ, nhưng khi chúng kết hợp lại thì mọi chuyện sẽ rất khác. Đây chính là cách người ta làm ra sản phẩm social+.

Ở các mạng xã hội truyền thống như Facebook, thường chỉ có một lớp tương tác mà thôi. Chúng thiếu đi lớp vận hành. Facebook bản thân họ không có những thứ về thương mại dù các tính năng marketplace đã bắt đầu vận hành. Facebook bản thân họ không có những thứ về nhạc, về game. Thế nên Facebook không phải là một mạng xã hội social+.

Duy Luân (A16Z)