Skip to main content
Bầu Đức, Chủ Tịch Tập Đoàn Hoàng Anh Gia Lai năm 2009 (KEVIN GERMAN/BLOOMBERG NEWS)

Nhà Tài Phiệt Người Việt Bị Mắc Kẹt Trong Khoản Nợ Khủng Của Quốc Gia

Hà Nội, Việt Nam, 10/11/2016 (MAS) – Mười năm trước, Ông Đoàn Nguyên Đức là một nhân vật đình đám, một nhà tư bản Việt Nam. Hôm nay công ty của ông đang rơi vào tình trạng hỗn loạn để thu xếp khoản nợ 1,2 tỷ USD nợ sau khi thị trường cao su sụp đổ và sự sụp đổ về giá cả của ngành hàng này.

Một người rắn rỏi với hàm râu thẳng tắp, Ông Đức là một ông trùm Việt Nam đầu tiên mua máy bay riêng. Ông đã cho trồng cây cao su trên khắp khu vực biên giới Lào và Campuchia và đã mua những cánh đồng nuôi ngựa. Các nhà máy đồ gỗ của ông chu cấp cho hết các chung cư cao tầng của việc kinh doanh toà nhà riêng của ông. Một buổi sáng trong khi đang ăn hủ tíu tại Thành Phố Hồ Chí Minh vào năm 2009, ông đã nói với một phóng viên ghé thăm ông là ông đang để mắt mua 20% cổ phiếu của một câu lạc bộ bóng đá nổi tiếng của Anh Arsenal FC.

Việc mua bán đó chưa bao giờ xảy ra, và giờ thì Ông Đức đang phải phân mảnh nhiều dự án khác khi ông đang phải tách các mảng kinh doanh của ông ra để cứu lấy công ty của ông, Hoàng Anh Gia Lai.

Các nhà kinh tế cho biết các vấn đề của HAGL là giống như các vấn đề cảu các công ty khác đang vật lộn với hậu quả của quả bom nợ nần của Việt Nam trong những năm gần đây. Cách mà Ông Đức và những người cho vay của ông giải quyết điểm mấu chốt này có thể là một dấu hiệu cho thấy cách mà Việt Nam sẽ nhanh chống trở thành một câu chuyện về điểm bùng phát tăng trưởng toàn cầu thế nào.

Những người đề ra chính sách và các cố vấn chính phủ nói rằng việc tái cấu trúc nợ sẽ là một tiến trình khó, do bởi một phần lớn là các khoản lợi ích của HAGL.

Ông Đức đã khởi nghiệp ngành gỗ của mình vào những năm 1990 và đã liên tục bác bỏ những cáo buộc từ các nhóm hoạt động môi trường mà ông đã lách luật để xây dựng đế chế gỗ của ông trước khi chuyên sang kinh doanh cao su và các lãnh vực kinh doanh khác. Các cáo buộc có liên hệ đến việc ông có được đất đai và cách mà ông đã bị cáo buộc khi khai thác gỗ và trồng rừng dầu cọ; vông chưa bao giờ phải đối diện với một sự kiện tụng nào về những vấn đề này.

Ngày nay, công ty là một trong những công ty lớn nhất nước Việt Nam, với tổng giá trị tài sản lên tới 2.27 tỷ USD tính đến cuối tháng 6. Doanh số của công ty đạt 163 triệu USD vào nửa đầu năm, gấp 5 lần so với cùng kỳ năm 2015.

“Mọi người đều muốn cho HAGL vay. Các công việc kinh doanh của nó đã từng rất tốt và Ông Đức đã từng có các mối quan hệ rất tốt với các ngân hàng và các quan chức chính phủ. Ông giống như một ngôi sao”, Ông Cao Sĩ Kiêm, cựu thống đốc ngân hàng trung ương Việt Nam là người hiện nay đang cố vấn cho chính phủ về chính sách kinh tế cho biết. “Nhưng công ty đã thay đổi quá nhanh chóng vào trong quá nhiều lãnh vực mà công ty chẳng hiểu biết gì về lãnh vực ấy”.

Giá cổ phiếu của công ty đã giảm xuống khoảng 60% trong năm nay cho đến lúc này, và Ông Đức đã bán các lãnh vực kinh doanh từ trang trại gia súc đến học viện bóng đá vốn ươm mầm các cầu thủ cho đội bóng chuyên nghiệp của ông.

Những người thạo tin cho rằng ông đang nỗ lực để tiếp tục bán các mảng khác, gồm cả một khu phức hợp mua sắm và khách sạn tại Myanmar.

Vào Tháng 9, Ông Đức đã nói với các cổ đông của công ty trong cuộc họp rằng ông có ý định bán 80,000 héc-ta, hoặc hơn 300 dặm vuông, các khu rừng cao su tại Lào cho một nhà đầu tư Trung Quốc với giá 355 triệu USD. Đề xuất đó trong một vài quý đã được hiểu là mộ cú tát vào chính phủ Việt Nam, vốn đang cạnh tranh với Bắc Kinh về tầm ảnh hưởng tại Lào.

Ông Đức từ chối cuộc phỏng vấn cho bài viết này.

Nhìn chung thì Việt Nam thích phóng chiếu một hình ảnh của việc là một nơi có công nghệ sản xuất kĩ thuật cao với những gã khổng lồ như Công ty Samsung Electronics và một trung tâm du lịch có phong cách thu hút du khách trên toàn thế giới.

Chính phủ cũng đang mời gọi các công ty để đăng ký vào việc mua lại những cổ phần lớn của mình tại hai hãng nước giải khát lớn nhất Việt Nam, với hy vọng sẽ tăng được hơn 2 tỷ USD. Hai nhà thầu tiềm năng bao gồm Công ty Anheuser-Busch InBev NV và Heineken NV cũng như là các hãng bia Nhật Bản và Thái Lan.

Nhưng việc kinh doanh ngựa và việc giải quyết điểm hoà vốn tài chính của HAGL đang đe doạ làm lu mờ hình ảnh của Việt Nam bằng việc cuốn hút sự chú ý đến các vấn đề nợ quốc gia.

Đó là một vấn đề tồn đọng trên khắp nền kinh tế đất nước, mà năm ngoái tăng lên 6.7% tức 194 tỷ USD. Nhiều trong số các vấn đề của đất nước đang tập trung vào các tập đoàn lớn, gồm cả những công ty nhà nước. Trong một trong những vụ nợ nần được nhiều người biết đến nhất, hãng tàu nhà nước Vinashin đã đẩy khoản nợ lên 4 tỷ USD và chủ tịch của hãng này đã bị cho thôi việc và kết án về lỗi quản lý kinh tế vào năm 2012, sau đó chính phủ bước vào để tái cấu trúc việc kinh doanh của công ty này.

Kể từ đó, một loạt các doanh nghiệp vay mượn đã dẫn đến tỷ lệ nợ quá hạn tăng, là điều kế đến đã buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất cho vay – vẫn cứ vào khoảng 11% - một sự tăng cắt cổ đối với nhiều doanh nghiệp tư nhân. Trong khi đó, tỷ suất không hiệu quả vẫn tiếp tục gia tăng.

Bộ Phận Dịch Vụ Nhà Đầu Tư của Moody cảnh báo rằng nếu chính phủ lặp lại việc cứu Vinashin của mình áp dụng vào trường hợp của HAGL, thì não trạng qúa-lớn-để-thất-bại có thể khích lệ các nhà băng tiếp tục cho vay nữa theo khả năng họ có và các công ty thì lại vay mượn nhiều hơn khả năng họ có thể kiếm được.

“Để cho công bằng, Việt Nam đã có một lịch sử lâu dài một lịch sử mà ngân hàng trung ương nới lỏng qui định đối với các ngân hàng. Điều này giúp cho các ngân hàng làm tiêu đi các vấn đề qua một thời gian dài, thay vì nhìn nhận vấn đề tương thích với những việc áp dụng tốt nhất”, Eugene Tarzimnov, một nhà phân tích tín dụng với hãng Moody tại Singapore cho biết vào Tháng 9. “Nhưng còn có một yếu tố về đạo đức mạo hiểm đối với các ngân hàng, vì khi bạn bảo lãnh các khoản vay mà bạn lại không suy xét đến sự cứu trợ về tài chính của chính phủ hoặc sự hỗ trợ của đơn vị cho vay của bạn.”

Một số các nhà tín dụng của công ty nói rằng rõ ràng kiểu hỗ trợ chính phủ thế này là cần thiết để đưa công ty về với gốc của nó – và đưa ra một khuôn mẫu về cách để giải quyết các khoản nợ đang gây rắc rối cho nền kinh tế của Việt Nam.

“Thật là khó để không giải quyết tất cả các vấn đề và bắt mọi người phải đồng ý hành động”, Can Văn Lực, cố vấn đặc biệt của nhà tín dụng lớn nhất của HAGL, Ngân Hàng Đầu Tư & Phát Triển Việt Nam, mà HAGL nợ 324 triệu USD.

“Nhưng nếu chúng ta có thể thực hiện việc ấy, thì điều đó có thể tạo nên một khuôn mẫu mới cho việc giải quyết hết mọi vấn đề nợ vốn đang tồn đọng trong khối tư nhân”, Ông Lực cho biết.

Joseph C. Pham (Theo Wall Street Journal)