Thea Bowman - một nữ tu, một người đấu tranh quyền dân sự, ứng viên cho án phong thánh

Nữ Tu Thea Bowman là cháu gái của một người nô lệ, mjot người cổ võ cho công bằng sắc tộc, và là người phụ nữ người Mỹ gốc Châu Phi đầu tiên phát biểu trước Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ. Hai năm trước, án phong thánh cho vị nữ tu này đã được mở ra.

“Ngài là một vị thầy tài ba và Ngài là một diễn giả kiệt xuất. Ngài có một giọng nói như một ngôi sao nhạc opera và Ngài có thể hát rất hay, mọi người thích được gần gũi với Ngài”, Nữ Tu Charlene Smith, một thành viên của Dòng Nữ Phanxicô (FSPA).

“Tôi thường nói Sơ là một người hoàn toàn giống Chúa Giêsu. Người ta yêu thích ở quanh Sơ, và tôi là một trong những người may mắn đủ để ở quanh Sơ”.

Nữ Tu Smith, một người làm bạn với Sơ Bowman trong vòng 35 năm, đã nhớ lại ấn tượng mà Sơ Bowman đã thực hiện trên nhiều người ở quanh Sơ. Vào năm 2012, Nữ Tu Smith đã đồng tác giả cho một cuốn tự thuật về bạn mình, có tựa đề, “Thea’s Song: The Life of Thea Bowman”.

Ở tuổi 51, Nữ Tu Bowman đã trở thành người phụ nữ Mỹ gốc Châu Phi đầu tiên đọc diễn văn trước Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ. Ngồi trên xe lăn và chiến đấu với bệnh ung thư, Ngài đã thực hiện một bài diễn văn để đời về chủng tộc và Đạo Công Giáo trước khi mời gọi các giám mục cùng với Ngài hát và lắc lư theo Linh Đạo Negro.

Sự mạnh mẽ đó, Sơ Smith cho CNA biết, là một phần của tính cách cuốn hút của Sơ Bowman khi Ngài đi công tác và giảng dạy và phát biểu trên khắp thế giới.

Nữ Tu Thea sinh tại Bertha Bowman ở Thành Phố Yazoo, Missisippi vào năm 1937 trong gia đình một luật sư và giáo viên.

Mặc dù Ngài được nuôi dạy theo Đạo Tin Lành, nhưng Ngài đã quyết định trở thành một người Công Giáo ở tuổi lên 9. Khi thăm nhiều nhánh Kitô Giáo khác nhau, Ngài đã bị đánh động bởi sự nhân từ và đại lượng của Dòng Nữ Phanxicô FSPA, mà ngôi trường của dòng này là nơi mà Ngài đã theo học sau đó.

Khi Ngài bước sang tuổi 15, Ngài chuyển đến Wisconsin và gia nhập tập viện của dòng. Mặc dù cha mẹ Ngài đã nỗ lực thuyết phục con gái của họ tham gia vào cộng đoàn Mỹ-Phi, nhưng Ngài vẫn quyết định đi vào Dòng Nữ Phanxicô FSPA, mà tình yêu và sự ấm áp của dòng này đã thu hút niềm tin Công Giáo của Ngài 6 năm trước.

Vào lúc đó, Ngài là người nữ duy nhất và đầu tiên da đen của cộng đoàn tại La Crosse. Nữ Tu Smith và Bowman đã gặp phải một số lập trường về chủ nghĩa sắc tộc ngay trong tu viện.

“Tôi chưa bao giờ thấy bất cứ một trường hợp về sắc tộc nào đối với Nữ Tu Thea khi Ngài ở trong cộng đoàn của chúng tôi, nhưng có những nữ tu khác từ các cộng đoàn khác, các nữ tu Mỹ gốc Châu Phi, là những người mà Nữ Tu Thea đã đề cập cách rõ ràng là có lần, một vài vị trong số các nữ tu lớn tuổi của chúng tôi, những người chưa bao giờ lại được vây quanh bởi bất cứ ai là người Mỹ gốc Châu Phi, đã luôn không tích cực về Nữ Tu Thea”, Nữ tu nói.

Khi Ngài bắt đầu giảng dạy tại trường tiểu học Công Giáo tại La Crosse, nữ tu Bowman dạy về sự đa dạng sắc tộc, và về tầm quan trọng của tình yêu.

“Ngài dạy các trẻ em biết dùng đôi tay của chúng. Và 5 ngón tay là 5 mầu sắc khác nhau, đen và nâu và vàng và đỏ và trắng”, Nữ Tu Smith nói.

“Và Ngài biết là tất cả chúng ta không phải là một cái nồi đang tan chảy. Ngài chưa bao giờ hứng thú với lối ẩn dụ ấy. Ngài hoàn toàn quan tâm hơn trong việc nói rằng chúng ta giống như một món salad”, Sơ Smith tiếp tục. “Vì thế khi bạn là một món salad, thì bạn không đánh mất các nét đặc thù của mình, bạn vẫn là các cá nhân. Và toàn bộ điểm này là hãy yêu thương nhau. Và đó là điều mà Ngài đã thực hiện”.

Khi phong trào quyền dân sự phát triển trong những năm sau đó, Nữ Tu Bowman đã làm việc để xúc tiến công bằng sắc tộc. Ngài đã giúp thiết lập Hội Nữ Tu Da Màu Quốc Gia và cổ võ một sự thể hiện ngày càng gia tăng người Mỹ-Phi trong vai trò lãnh đạo Giáo Hội. Ngài kêu gọi nhiều sự gặp gỡ hơn nữa giữa người Công Giáo da đen và không da trắng, và kêu gọi đón nhận âm nhạc từ nhiều bối cảnh văn hoá khác nhau.

Nữ Tu Bowman đã trở thành một nhà diễn thuyết nổi tiếng, và đi khắp đất nước, nói về sắc tộc và niềm tin Công Giáo. Ngài vẫn tiếp tục đi lại và giảng dạy ngay cả sau khi được chẩn đoán ung thư ngực vào năm 1984, thậm chí thực hiện cuộc phỏng vấn với chương trình 60 Phút.

Vào năm 1989, Nữ Tu Bowman đã thực hiện điều sẽ trở thành một bài diễn văn nổi tiếng trong cuộc họp mùa xuân của Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ.

“Việc là một người da đen và Công Giáo nghĩa là gì?”, Nữ Tu Thea đặt câu hỏi. “Điều đó có nghĩa là tôi đang mang chính bản thân tôi, cái ngã màu đen của tôi”.

“Tôi mang toàn bộ lịch sử của tôi, các truyền thống của tôi, kinh nghiệm của tôi, văn hoá của tôi, bài hát và vũ điều và cử chỉ và chuyển động và giáo huấn và việc rao giảng và chữa lành và trách nhiệm Mỹ - Phi của tôi như một quà tặng cho Giáo Hội”.

Nữ Tu Bowman có một ảnh hưởng sâu trên các giám mục, và trên nhiều người khác đã nghe lời của Ngài.

“Khi bài diễn văn đó kết thúc, người ta đã đưa xe lăn của Ngài ra khỏi bục và ra khỏi hội trường. Và từng vị một, các vị giám mục đã đến với Ngài và quỳ gối trước Ngài, trong xe lăn của Ngài, và xin Ngài chúc phúc. Đó là cách mà họ đã nghĩ thật nhiều biết bao về Ngài”, Sơ Smith kể lại.

Nữ Tu Bowman qua đời vào ngày 30/03/1990. Án phong thánh cho Ngài đã được Giáo Phận Jackson mở vào năm 2018.

Sơ Smith cho biết ảnh hưởng của Sơ Bowman trên nhiều cuộc đời sau khi Ngài qua đời, với các trường học đặt tên theo tên của Ngài, các sự kiện được tổ chức để nhớ đến Ngài, các lễ tưởng niệm được tạo ra để vinh danh Ngài, và ít nhất có 40 đầu sách đề cập đến câu chuyện và tầm ảnh hưởng của Ngài.

Sơ Smith nói Sơ Bowman rất có thể tìm thấy niềm hy vọng trong các cuộc biểu tình gần đây khi đòi sự bình đẳng và công bằng sắc tộc trước sự xuất hiện cái chết của George Floyd.

“Ngay giờ đây là thời gian khi chúng ta đang học biết. Tôi nghĩ người dân tại Hoa Kỳ đang học thật nhiều hơn nữa về lịch sử của chúng ta, học biết Người Mỹ Bản Địa của chúng ta thật tệ biết bao và thật tệ biết bao chúng ta là những người Mỹ Gốc Phi, và vì thế chúng ta đang học lịch sử”, Sơ nói. “Nữ Tu Thea biết tất cả những điều ấy và đã để cho điều đó được biết đến là Ngài biết điều đó”.

“Tôi chắc là Ngài đang theo dõi điều đang diễn ra tại Hoa Kỳ. Và tôi nghĩ Ngài đang chúc mừng vì những người người Mỹ gốc Phi và tất cả mọi người đang trở thành đối tượng cho nỗi đau và sự bất công”, Sơ Smith tiếp tục. “Ngài rất quan tâm đến việc người ta được đối xử công bằng, được đối xử như con cái của Thiên Chúa. Vì thế Ngài sẽ vui với điều đang diễn ra”.

Joseph C. Pham (Chuyển ngữ từ CNA)