Skip to main content
Người thổ dân vùng Amazon (Vatican Media)

Thượng Hội Đồng Amazon: Các thừa tác viên Lời Chúa, diện mạo của một Giáo Hội thổ dân

Vatican (MAS) – Các tham dự viên đã chia sẻ kinh nghiệm của họ cùng với những ấn tượng của họ về Ngày Thứ 4 Kỳ Họp Thượng Hội Đồng Amazon với các phóng viên vào buổi họp báo thứ Năm tại Văn Phòng Báo Chí Toà Thánh.

Bộ Trưởng Bộ Truyền Thông, Tiến Sĩ Paolo Ruffini, đã khai mạc buổi họp báo bằng việc lóm lược lại các điểm chính đã được đề cập trong phiên họp buổi chiều Thứ Tư của Thượng Hội Đồng Amazon. Loạt bài tham luận đầu tiên bởi các Nghị Phụ đã kết thúc vào tối Thứ Tư, ông cho biết. Trong số những bài tham luận này có một bài do chính Đức Giáo Hoàng Phanxicô.

Tóm lược của Tiến Sĩ Paolo Ruffini

Các vấn đề được thảo luận trong phiên họp buổi sáng tất cả đều có kết nối với nhau một cách nào đó, tiến sĩ Ruffini nói thêm. Chúng có liên quan đến các vấn đề sinh thái, tương lai của hành tinh, giá trị của Vùng Amazon đại diện cho toàn bộ hành tinh, tình trạng bạo lực đã được thực hiện đối với vùng Amazon, và đối với người dân đang sống ở đó, sự cần thiết thay đổi chương trình, tôn trọng nhân quyền, và chiến đấu chống lại mọi hình thức bạo lực. Bản thân những vấn đề này có liên hệ với văn hoá, đối thoại nơi các nền văn hoá, việc phúc âm hoá và việc hội nhập văn hoá của Tin Mừng.

Các vấn đề khác có liên quan đến cách “là Giáo Hội tại Amazon”, và cách mà người dân sống ở đó nhìn Giáo Hội. Các quan sát xác nhận về sự thiếu các ơn gọi tại vùng Amazon, sự cần thiết đối với các hình thức sứ vụ mới, cả về việc phong chức và không phong chức, vai trò của phụ nữ, và tầm quan trọng của các bí tích trong cộng đồng. Sự nhấn mạnh được đặt vào sự cần thiết để mang lại việc đào luyện phù hợp và trách nhiệm đối với người giáo dân, và để bỏ đi “tầm nhìn giáo sĩ” trong Giáo Hội.

Những nhận định của Cha Giacomo Costa S.J.

Cha Giacomo Dòng Tên là Thư Ký Uỷ Ban Thông Tin của Thượng Hội Đồng. Ngài đã triển khai sự tiếp nối giữa các chủ đề được thảo luận trong phiên họp buổi sáng. Trong khi xem xét Vùng Amazon, Ngài nói, Thượng Hội Đồng cũng kết nối vùng này ở cấp độ hoàn vũ, vì sự ảnh hưởng của điều đang xảy ra ở đó đang ảnh hưởng đến toàn thể Giáo Hội trên khắp thế giới.

Cha Costa đã dùng thuật ngữ “tính thượng hội đồng truyền giáo” để giải thích cách mà Giáo Hội có thể góp phần vào một vùng cụ thể. Ngài nói về một “cách mới để là Giáo Hội” vốn tôn trọng sự đóng góp của mọi người: giáo dân, người thổ dân…

Thượng Hội Đồng đi đến một bước kế tiếp, Cha nói, khi mô tả cái gọi là “ciroli minores”, hay các nhóm ngôn ngữ nhỏ, vốn đã bắt đầu công việc của họ vào sáng Thứ Năm. Những nhóm này giúp cho việc chia sẻ lớn hơn, so sánh và trao đổi những ý tưởng nơi các thành viên của nhóm. Tất cả những việc này có liên hệ với những bài tham luận tại Hội Trường Thượng Hội Đồng, Cha nói, và là kết quả của một giai đoạn lắng nghe sâu sắc, nhằm vào việc biện phân những con đường mới của việc phúc âm hoá. Các nhóm nhỏ này sẽ  tiếp tục công việc của họ vào chiều Thứ Năm và vào Thứ Sáu. Cuộc Họp Chung sẽ thu thập lại từ Thứ Bảy đến Thứ Ba. Các mối quan hệ của các nhóm sẽ được trình bày vào chương trình tuần tới, vào chiều Thứ Năm, 17/10 và sẽ được công bố.

Phần trình bày của Đức Giám Mục Wilmar Santin, O.CARM., Itaibuba, Brazil

Đức Giám Mục Wilmar Santin đã nói về kinh nghiệm cá nhân của Ngài khi làm mục vụ tại khu vực ấy vốn bao phủ 175,000 Km vuông. Giáo phận được thành lập vào năm 1988, Ngài nói, nhưng công việc của Giáo Hội với người thổ dân trở về từ thời 1910 hay 1911. Chính những anh em Dòng Phanxicô đã bắt đầu hoạt động ở đó. Sau họ là Dòng Nữ Tỳ Trinh Thai, cùng một dòng khi Nữ Tu Dulce Lopes Pontes là vị sẽ được phong thánh vào Thứ Bảy này.

Đức Giám Mục Wilmar nói về câu chuyện cách mà người thổ dân không muốn tiếp cận với các nhà truyền giáo lúc đầu, cho đến khi một nhà truyền giáo dòng Phanxicô đã chinh phục được họ qua việc chơi sáo. Đa số người dân ở khu vực mà Đức Giám Mục Santin đang làm mục vụ được rửa tội tại Nhà Thờ Công Giáo, Ngài nói. Một giáo hội truyền giáo bởi một đôi vợ chồng người Thuỵ Sĩ cũng ở đó. Mối quan hệ giữa các nhà truyền giáo Công Giáo và các mục sư của Giáo Hội Ân Điển luôn tốt đẹp, Ngài nói thêm. Họ hợp tác dưới một quan điểm đối thoại kể từ năm 1963.

Kinh nghiệm và ý định được nói ra của Đức Giám Mục là làm gia tăng việc mục vụ người thổ dân. Ngài đã nói về cách Giáo Hội địa phương đưa vào thực hành “điều mà Đức Giáo Hoàng mời gọi chúng ta thực hiện”: nghĩa là, đó phải là chính bản thân người thổ dân là người hình thành nên Giáo Hội tại Amazon. Một khía cạnh quan trọng, Đức Giám Mục Wilmar nói, là việc những người mà Ngài làm việc cùng cần có những lãnh đạo của họ. Cho đến nay, những người này vẫn luôn là người nước ngoài. Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Đức Giám Mục nói, đã nói với một người là Ngài mơ biết bao về việc thấy một vị linh mục thổ dân ở mọi ngôi làng. Khi Đức Giám Mục Wilmar hỏi làm thế nào để đạt được giấc mơ đó, Đức Giáo Hoàng nói Ngài cần bắt đầu với việc mà Giáo Hội đã cho phép: phó tế vĩnh viễn. Đó là điều mà họ quyết định thực hiện. Họ triển khai một kế hoạch với một vị linh mục Ý là người đã làm việc trong lãnh vực truyền giáo cho người thổ dân tại Amazon trong suốt đời Ngài. Bước thứ nhất có liên hệ đến việc thiết lập Các Thừa Tác Viên Thánh Thể, rồi các việc mục vụ mà các Phó Tế thực hiện để chuyển sang việc được phong chức là các Phó Tế. Họ chọn bắt đầu với việc Mục Vụ Lời, vì Thánh Thể không thể được lưu giữ tại những lãnh thổ này quá lâu. Việc đào luyện các Thừa Tác Viên Lời Chúa đã bắt đầu vào Tháng 11/2017. 20 người đàn ông và 4 phụ nữ đã được bổ nhiệm và đã bắt đầu rao giảng Lời Thiên Chúa bằng ngôn ngữ của họ.

Tháng Ba vừa qua năm nay, Đức Giám Mục Santin nói Ngài đã trở lại ngôi làng ấy và đã thấy 24 Thừa Tác Viên Lời Chúa nữa, tạo thành tổng cộng 48 thừa tác, là những người rao giảng bằng ngôn ngữ địa phương của họ. Đức Giám Mục nói việc ấy khiến Ngài đầy niềm vui khi Ngài nghĩ về ngày Lễ Hiện Xuống khi có quá nhiều người nghe về những kỳ công của Thiên Chúa, theo ngôn ngữ của họ. Kiểu đào luyện này đang tiến bước để đào luyện các Thừa Tác Phép Rửa, và sau đó làm chứng hôn nhân, Ngài nói. Người dân địa phương đã dành sự quan trọng lớn lao đối với Bí Tích Thanh Tẩy, Ngài nói, và họ muốn được kết hôn trong Giáo Hội. Họ khao khát phúc lành của Thiên Chúa. Đó là lý do vì sao mà ở đó cần phải có những thừa tác viên để thực hiện phép rửa và phép hôn phối tại mọi ngôi làng. Điều này sẽ giúp cho người dân rất nhiều, Đức Giám Mục Santin kết thúc và trong tương lai, hy vọng là việc phong chức các phó tế sẽ thành hiện thực.

Phần trình bày của Đức Giám Mục Medardo de Jesús Henao Del Río và là Giám Mục Hiệu Toà Casae Medianae, tại Colombia

Đức Giám Mục Del Rio trình bày vùng Amazon nơi mà 90% người dân là người dân tộc thiểu số. Thành phố gần nhất là một tiếng đường bay. Ngài mổ tả về tình hình ở đó là đặc biệt khó khăn. Việc buôn thuốc phiện, Ngài nói, đang khai thác người thổ dân tại vùng này. Trong khi có một trường học và một trạm y tế, thì lại có một sự suy dinh dưỡng diện rộng và nhiều người đang sống trong tình trạng bị bỏ mặc. Đức Giám Mục kể câu chuyện về một người phụ nữ đang kinh qua một thai kỳ khó khăn. Giờ đây cô không có chỗ nào để đi và thực hiện một phiên khám cho bản thân. Chồng cô đã thu xếp đưa cô đến bệnh viện nơi mà bác sĩ phụ khoa bị choáng khi điều này lại có thể xảy ra. Trong trường hợp nà, người phụ nữ và con cô được sống. Trong những trường hợp khác, người chồng phải giúp vợ mình sanh bằng dao, và các phụ nữ đôi khi phải chết. Bộ Y Tế đã được yêu cầu phải tập trung nhiều hơn nữa về việc chăm sóc y tế nhưng một phiên toà thụ lý đã diễn ra mà chả đem lại kết quả nào.

Giáo Hội đã can thiệp vào những vùng này, Đức Giám Mục Del Rio nói. Ngài trích lời Đức Giáo Hoàng Phanxicô khi nói rằng vùng Amazon chưa bao giờ bị đe doạ đến thế, không chỉ vì vắng bóng Nhà Nước, mà còn vì quá nhiều công ty đến để khai thác vùng này. Vấn đề không chỉ là việc trồng cây hay gom rác, Đức Giám Mục nói, “chúng ta cần một nền sinh thái toàn diện”. Đất là rất quan trọng đối với các dân tộc thiểu số, Ngài nói tiếp, vì đó là nơi mà gia đình họ được chôn. Đôi khi toàn bộ cộng đồng biến mất, Đức Giám Mục nói, vì các công ty đa quốc gai buộc họ phải rời khỏi đất của họ. Một số thì lừa người dân bằng việc có được giấy phép pháp lý, hay có được chữ ký của các nhà lãnh đạo qua những phương thế quỷ quái, gồm cả dùng rượu. Giáo Hội đang nỗ lực hỗ trợ những người này bằng việc làm phơi bày sự khai thác của các công ty đa quốc gia, Đức Giám Mục Del Rio nói tiếp. Đôi khi họ ký những thứ mà không hoàn toàn ý thức về việc họ đang ký. Có những vùng đất thánh thiêng đối với họ. Nước bị nhiễm bẩn tạo ra nhiều vấn đề, Ngài nói thêm, vì đó là nước uống của họ.

Đức Giám Mục Del Rio gần đây đã phong phó tế cho một người thổ dân, dùng các biểu tượng từ nghi thức La Tinh, và một số được sử dụng trong những nghi lễ tương tự như trong văn hoá người dân tộc. Chúng ta cần phải đón nhận vài biểu tượng và giá trị của người dân tộc, Đức Giám Mục nói, vì đây là điều mang lại ý nghĩa cho họ. Người dân địa phương có một truyền thống cho đi điều họ có cách đại lượng, và tặng cho người khác với vũ điệu. Chúng tôi tháp nhập dièu này vào phần Lễ Dâng, Ngài nói. Bằng cách này, chúng ta kết nối cả văn hoá và kinh nghiệm Kitô Giáo. Chúng ta dùng các yếu tố, hoàn cảnh và việc cử hành vốn có hạt giống ở nơi Thiên Chúa trong họ, Đức Giám Mục kết thúc.

Đan Sĩ (Vatican News)