Skip to main content
Vụ giẫm đạp Haiji năm 2015 (Muhammad Hamed / Reuters)

Giẫm Đạp Tinh Thần

Vào năm 2010 cả thế giới bàng hoàng sửng sốt và xót xa trước một biến cố xảy ra tại Campuchia trong lễ hội truyền thống của mình ở đảo Kim Cương – Phnom Penh, biến cố giẫm đạp lên nhau chỉ vì một vài lời đồn đại thất thiệt nào đó về chiếc cầu dẫn qua đảo cộng thêm tâm lý hoảng loạn của một vài người yếu bóng vía nào đó, kết hợp với bản năng sinh tồn có sẵn trong mỗi người, mà đã đưa đến thảm họa hơn 300 người thiệt mạng và hơn 700 người bị thương tật. Rồi mới đây nhất, tại bang Uttar Pradesh, Ấn Độ, cũng đã xảy ra một vụ tương tự với 24 người thiệt mạng, và nhiều người khác bị thương. Đứng trên bình diện tâm lý, ta sẽ hiểu đây chính là hiệu ứng mà ngành tâm lý học gọi là sự lây lan trong tâm lý theo kiểu nếu ta thấy ai đó khóc thì muốn khóc theo nhất là trong những cảnh bi thảm, rồi thấy ai cười ta cũng cười theo mà nhiều khi chẳng hiểu gì. Và hiệu ứng này đã thể hiện cách rõ nét trong thảm họa giẫm đạp xảy ra vừa qua ở Campuchia. Vậy thì ta sẽ thấy gì từ biến cố này trong cuộc sống riêng mình?

1. Trên bình diện cá nhân: Một cơ thể tiều tụy và một tinh thần bấn loạn và lạc lối ở nơi một con người là kết quả của hiệu ứng giẫm đạp trong từng tiềm thức, cảm xúc, lời nói, và hành vi tiêu cực của chính mình. Sự hoảng loạn, nghi kỵ, sợ hãi, lo âu, căng thẳng, ghen tương, tức giận, hận thù, lười biếng, ỷ lại, đam mê xấu, thói tật xấu, nhỏ nhen, ty tiện, tham lam, ích kỷ…là một tập thể đông đảo các thế lực xấu sẽ sẵn sàng giết chết ta bất cứ lúc nào nếu ta cho phép chúng rỉ tai nhau và tồn tại lâu dài trong ta trong từng ngày sống. Từng giây phút tiêu cực nối tiếp nhau, từng ngày tiêu cực nối tiếp nhau, và từng năm tháng nối tiếp nhau sẽ tạo nên hiện tượng giẫm nát bản thân ta, kìm hãm, và tiêu diệt ta khi cần. Emmet Fox đã từng nói “Nếu bạn đang sống một đời sống tinh thần tốt đẹp mà cuộc sống vẫn khó khăn tư bề thì rất có thể là do các suy nghĩ của quá khứ nó tạo nên và phải xảy đến trong hiện tại để giải phóng bạn khỏi tình trạng này vĩnh viễn, chứ không phải bởi những suy nghĩ sai lầm của hiện tại tạo nên.” Điều đó là một lý giải rất chính xác cho tình trạng chung của từng người đang sống ở phút giây hiện tại này, dù ta đang phấn đấu, đang sống rất tốt và tích cực, nhưng tại sao vẫn cứ bấn loạn về sức khỏe, tài chính, và sự nghiệp. Bởi thế, nếu ta muốn một tương lai tươi sáng thì thay vì chỉ chăm chăm mong chờ cái tương lai ấy nó đến như một sự may mắn, thì ta hãy biết chuẩn bị tốt từ những phút giây của hiện tại bằng lối sống và suy nghĩ tích cực, xây dựng, lành mạnh, và biết loại bỏ những tiếng nói và lời đồn đại không tốt của các cảm xúc và suy nghĩ ở nơi ta trước tình cảnh ta gặp trong cuộc sống. Còn không, nó sẽ xô đẩy ta vào một hố sâu của tuyệt vọng và bấn loạn trường kỳ thậm chí dẫn đến bệnh tật và cả cái chết như kết quả tất yếu của hiệu ứng giẫm đạp.

2. Trên bình diện các mối quan hệ: Một cặp vợ chồng ly hôn, một cuộc tình tan vỡ, một tình bạn đi đến hồi kết, sự từ lẫn nhau giữa người thân trong gia đình, hay tình trạng cô đơn của ai đó là kết quả của hiện tượng giẫm đạp bởi những tiêu cực trong các mối quan hệ ấy gây nên. Giận hờn vu vơ, nóng nảy bất ngờ, than khóc vô lý, ghen tương vô giới hạn, nghi kỵ, đố kỵ, thiếu niềm tin vào nhau, thiếu sự đồng cảm, sự thấu hiểu, sự tha thứ, sự lắng nghe, sự giãi bày chia sẻ, thiếu động viên khuyến khích, thù vặt, ghét vặt,… là một tập thể những kẻ hoảng loạn trong vụ giẫm đạp các mối quan hệ của mỗi người chúng ta. Nhiều người đã vô tư quá đỗi khi những tiếng nói kia trỗi dậy trong mối quan hệ của mình, họ biết, họ ý thức, nhưng họ lại thiếu thiện chí để dẹp loạn cách khoa học và tình yêu, thế nên nó cứ dồn nén từ từ và tích lũy từng ngày cho đến một lúc các thế lực ấy đủ sức mạnh cần thiết thì nó đè bẹp và giẫm nát mối quan hệ ấy thôi. Không thể vãn hồi là tiếng kết luận sau cùng của mọi giẫm đạp, và ta gọi đó là chết. Chính vì lẽ đó, để đừng phải đối diện với cảnh giẫm đạp trong các mối quan hệ của bản thân, ta cần để ý và nhạy bén đủ để có thể nhanh chóng nhìn ra biểu hiện tiêu cực dẫn đến cái chết bi thảm cho mối quan hệ mình, và khi đã nhìn ra thì hãy dùng tình yêu, lòng bác ái, vị tha, rộng lượng, thấu hiểu, và đồng cảm để giải quyết thay vì dùng cái tôi to đùng và sự kiêu ngạo của nó để xử lý.

3. Trên bình diện cuộc sống: Hãy luôn luôn tỉnh thức và cảnh giác để không bị giẫm đạp đến chết bởi những thứ mà ta cứ tưởng và giả định thiếu khôn ngoan. Khi nghe một tin đồn nào đó, ta cần thật sự tỉnh táo và khôn ngoan đủ để không bị đám đông xô té và giẫm nát cuộc sống của mình. Nhiều người rỉ tai nhau, ai cũng muốn mình nói ra thì phải được người khác tin dù đó là lời nói xàm, khi ta bị dính chàm rồi thì thay vì ta tự chữa lành, ta lại đi làm khổ người khác bởi chính cái mình đã bị làm cho thành nạn nhân, và cứ thế cứ thế cả xã hội giẫm đạp lên nhau, kìm hãm nhau, làm khổ nhau như tình hình đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới nhất là về kinh tế và đời sống tinh thần. Đã biết bao nhiêu gia đình tan nát vì những lời đồn thổi là giá vàng sẽ còn tăng nữa nên cắm đầu cắm cổ đi mua dù cho giá kịch trần, biết bao nhiêu người tán gia bại sản và đổ vỡ vì đi coi thầy coi bà chỉ vì ai đó bảo thầy bà linh lắm, biết bao người bị khổ vì tin rằng sắp tận thế để rồi tự tử và hủy diệt tập thể, bao nhiêu người tiền mất tật mang bởi những lời dụ ngọt và thuyết phục có tính vụ lợi, biết bao người mất động lực sống chỉ vì cứ nghe mọi người xung quanh gièm pha năng lực và dập tắt hy vọng của mình… tất cả chỉ vì cái gọi là hiệu ứng giẫm đạp từ những cá nhân hay tổ chức tạo nên.

“Anh em hãy coi chừng kẻo bị lừa gạt, vì sẽ có nhiều người mạo danh Thầy đến nói rằng: ‘Chính ta đây’, và: ‘Thời kỳ đã đến gần’; anh em chớ có theo họ. Khi anh em nghe có chiến tranh, loạn lạc, thì đừng sợ hãi. Vì những việc đó phải xảy ra trước, nhưng chưa phải là chung cục ngay đâu.” Rồi Người nói tiếp: “Dân này sẽ nổi dậy chống dân kia, nước này chống nước nọ. Sẽ có những trận động đất lớn, và nhiều nơi sẽ có ôn dịch và đói kém; sẽ có những hiện tượng kinh khủng và điềm lạ lớn lao từ trời xuất hiện. (Lc 21, 8:11) là lời mà Thầy Giêsu đã dạy dỗ và cảnh tỉnh mỗi người chúng ta khi mà mỗi ngày đó đây trên thế giới xảy ra biết bao nhiêu tai ương, biến cố, thảm họa, thiên tai…xét trên mọi bình diện cá nhân, quan hệ, quốc gia, kinh tế… làm chủ đề cho các lời đồn đại thất thiệt và những trục lợi bất chính để rồi nó ảnh hưởng đến đời sống vốn yên bình nơi ta. Đừng sợ và đừng vội tin để không bị chết oan bởi những hiệu ứng gây ra bởi sự giẫm đạp tinh thần trong cuộc sống thường nhật.

Joseph C. Pham