Skip to main content
Hãy sống thật, đừng giả hình (Kellepics/Pixabay)

Hình Thức Không Biện Minh Cho Nội Dung

Sự phát triển của công nghệ truyền thông xã hội đang làm bệ phóng và sự xuất hiện của rất nhiều hiện tượng lạ về mặt hành vi ứng xử và quan điểm mà qua đó chúng ta có thể thấy được khá nhiều điều thú vị mà ngày xưa, khi chưa có công nghệ phát triển, thì nó chỉ là một biểu hiện mang tính cục bộ ở một nơi nào đó, thì ngày nay trở nên hiện tượng mang tính toàn cầu với những điểm chung đáng kinh ngạc. Một trong những hiện tượng ấy là hiện tượng khoe khoang và chứng tỏ về mặt hình thức trong mọi phương diện.

Trước hết, phương diện vật chất. Thời xưa, người có tiền thì thích chứng tỏ bản thân qua các tài sản đồ sộ, quần lụa áo là, vàng bạc kim cương treo đầy mình vào các dịp lễ hội, thì ngày nay nó được thể hiện bằng những hình ảnh có tính chất khoe mẽ từ những bữa ăn trong nhà hàng sang chảnh, các chuyến du lịch đắt tiền, những bộ cánh và phụ kiện thật đắt tiền (dù chả biết giả hay thật)...Mục đích của họ giống như người thời xưa, là khoe mẽ, là để khỏa lấp khả năng thật bằng khả năng kiếm thật nhiều tiền. Đây là một sự nhầm lẫn kiểu "văn hay chữ tốt không bằng thằng dốt lắm tiền", cho rằng có nhiều tiền thì tương đương với nhiều năng lực, trong khi phải là giá trị thật mà họ mang lại cho cộng đồng.

Về phương diện quan hệ. Ngày xưa, mỗi dịp đến thăm nhà ai đó thì người ta hay thấy tường nhà ấy treo những tờ lịch được tặng từ một tổ chức, hay một ai đó quyền thế để cho thấy mối quan hệ khủng của mình mà biết "vuốt mặt nể trứng cá", thì ngày nay người ta sẵn sàng selfie và cho đăng ngay những hình ảnh về mối quan hệ của mình với những nhân vật đình đám, thế giá, nổi tiếng, để khỏa lấp giá trị bản thân. Có lẽ, ngoài những mối quan hệ thật sự và chính đáng, thì đại đa số người ta lạm dụng thời cơ thoáng chốc để cho thấy mình cũng "không phải dạng vừa vừa đâu" như lời nói quen thuộc của vùng đất Thái Bình. Trong khi người thật sự có các mối quan hệ chính đáng thì rất âm thầm và kín kẽ, vì họ biết họ thật sự là ai, thì những người thời cơ hay thích khoe mẽ để cho thiên hạ trầm trồ ngợi khen và thèm chơi. Mối quan hệ đình đám với ai đó thì không nói lên bạn là ai, nếu bạn không thật sự có tố chất và phẩm chất của người mà bạn quan hệ.

Về phương diện tri thức. Ai cũng biết, con người hiện đại càng ngày càng rút lui vào vùng tối hời hợt, ngu muội của mình nhưng lại thích thể hiện mình có hiểu biết. Với lối sống hiện đại đầy những ồn ào kiếm tiền, quyền, danh, có lẽ người ta không có quá nhiều thời gian cho những tập sách nghiên cứu có giá trị thật sự, đây là thực trạng chung mang tính toàn cầu chứ chẳng của riêng ai. Và vì vậy, một mặt người ta không muốn trau dồi gì thêm ngoài tin tức, nhưng mặt khác họ không muốn bị người khác phát hiện ra chỗ "ngu" và "ngớ ngẩn" của mình, nói cách khác là "giấu dốt", nên chúng ta thấy nhan nhản trên các diễn đàn xã hội và truyền thông xã hội những tình trạng đạo văn, đạo ý, đạo tư tưởng, rồi nhan nhản những câu nói và bài viết rất nông nhưng ngôn từ thì rất sâu theo nghĩa làm cho "nguy hiểm hóa" vấn đề nhằm câu sự chú ý của người khác. Thậm chí, nguy hiểm hơn, sau khi thu hút được đại chúng, họ cho xuất bản cả sách với hình thức thật hoành tráng và bắt mắt, trong khi nội dung thì chả có gì. Đừng bao giờ quên, đi đêm có ngày gặp ma, bạn có thể qua mắt nhiều người, nhưng không thể qua mặt lương tâm, và những người có hiểu biết thật sự. Lời nói hoành tráng không biện hộ cho tình trạng xáo rỗng và ngu muội trong tâm hồn và tư tưởng của chúng ta.

Không ai trong chúng ta yêu thích người hình thức, những người mà Chúa Giêsu rất nặng lời gọi họ là "mồ mả tô vôi", "kẻ giả hình". Chúng ta, mỗi người đều có những ưu khuyết khác nhau, vì thế chả có lý do gì để chúng ta phải chứng tỏ, thể hiện, hay thắng thua với ai về bất cứ phương diện nào. Hãy đơn sơ, chân thành, trung thực trước hết là với chính bản thân và mọi người, vì bằng không chúng ta sẽ phải hối hận vì lối sống chuộng hình thức, thích lấy hình thức bù đắp nội dung của chúng ta. Chúng ta sẽ bị Thượng Đế phán xét theo đúng những lời trong Tin Mừng Mát-thêu 23, một chương mà Chúa Giêsu quở trách những kẻ vụ hình thức và giả hình để làm hại người khác mà mưu cầu cho bản thân. Hãy thay đổi khi còn thời gian!

"Khốn cho các người, hỡi các kinh sư và người Phrisêu giả hình! Các người giống như mồ mả tô vôi, bên ngoài có vẻ đẹp, nhưng bên trong thì đầy xương người chết và đủ mọi thứ ô uế. Các người cũng vậy, bên ngoài thì có vẻ công chính trước mặt thiên hạ, nhưng bên trong toàn là giả hình và gian ác!" (Mt 23:27-28).

Joseph C. Pham