Skip to main content
"Lòng ganh tị thúc đẩy ngươi, ngươi phải chế ngự nó" (St 4:7)

Lời Khôn Ngoan - Lòng Ganh Tị Dẫn Đến Sự Huỷ Diệt

Sách Sáng Thế hôm nay thuật lại việc ông Adam và bà Eva sinh được hai người con trai, một người là Cain và một người là Abel là em (4, 1-15. 25), và cả hai đều có lễ vật dâng lên Thiên Chúa, nhưng Chúa chỉ đoái nhìn đến của lễ của Abel mà không đoái hoài gì đến của Cain. Chính điều này tạo nên ở nơi Cain một lòng ganh tị với em mình, và từ đó nảy sinh việc giết em là Cain. Câu chuyện này không phải của riêng một mình Cain và Abel, mà còn đang rất hợp thời với chúng ta ngày nay, giữa một thế giới đầy rẫy những ghen tương và đố kị vốn tạo nên biết bao nhiêu là thảm hoạ.

Ít nhất một lần trong đời chúng ta nhìn thấy ở nơi mình điều này, đôi khi chúng ta cũng cảm thấy ghen tị, cũng cảm thấy mình thua kém ai đó và muốn hơn thua với người ấy, và ngược lại, chúng ta là nạn nhân của một sự ghen tương nào đó. Có những mối quan hệ đang vô cùng đẹp đẽ bỗng trở nên tan nát chỉ vì lòng ghen, có những cặp vợ chồng đang vô cùng hạnh phúc bỗng tan nát chỉ vì ghen, có những bầu khí gia đình đang đầm ấm và gần gũi bỗng trở nên lạnh lùng và xa cách chỉ vì ghen…và còn nhiều điều như thế nữa đang diễn ra nơi cuộc sống chúng ta. Lòng ghen, theo các chuyên gia tâm lý, là một biểu hiện của một tâm hồn yếu kém, là một loại bệnh về mặt tâm thần, một kiểu luôn thấy mình lẽ ra phải hơn, luôn thấy mình lẽ ra phải xứng đáng hơn người này người kia, và khi không thoả, thì họ nảy sinh ý tưởng phá huỷ.

Sở dĩ chúng ta ghen tương là vì chúng ta qui ngã và ưa so sánh. Cuộc sống không có vấn đề gì để chúng ta phải so sánh hơn thua, cũng chẳng có lý do gì để chúng ta cảm thấy mình phải hơn ai, hay mình đang thua ai. Mỗi người có một sứ mệnh, mỗi người có một giá trị cao quí khác nhau đáng được tôn trọng. Thế nên, khi chúng ta so sánh mình với người khác theo hướng thiệt hơn trong mọi phương diện, thì chắc chắn người đau khổ sẽ là chính bản thân chúng ta. Chúng ta nghe Thiên Chúa nói với Cain: "Tại sao ngươi căm tức, tại sao ngươi sụ mặt như thế? Nếu ngươi làm lành, sao ngươi không ngẩng mặt lên; còn nếu ngươi làm dữ, thì tội đã kề ở cửa ngươi. Lòng ganh tị thúc đẩy ngươi, ngươi phải chế ngự nó".

Sự căm tức sẽ xuất hiện ngay khi trong tâm hồn chúng ta có dấu hiệu so sánh hơn thua. Và lời mời gọi của Chúa là chúng ta phải biết “chế ngự” nó. Cuộc sống, như đã đề cập ở trên, chúng ta sẽ có lúc cũng ghen, vì ghen nếu xét theo hướng so sánh điều tốt lành, thì là một động lực tốt thúc đẩy chúng ta biết nỗ lực hơn nữa để được như người thân cận của mình, nghĩa là một sự ghen lành mạnh, một sự ghen trong giới hạn cho phép, một sự ghen có chế ngự. Để chế ngự cơn ghen, thì chúng ta phải bỏ đi việc lấy bản thân mình là trung tâm, phải biết nhìn thấy mình như mình là và anh em mình như họ là. Nếu người khác hơn mình, thì chúng ta phải hiểu rằng vì họ đang nỗ lực hơn, họ sẽ xứng đáng được hưởng phần họ đang có hay là, và chúng ta cần phải nỗ lực hơn nữa. Nếu mình thấy mình rõ ràng là hơn người khác mà sao họ vẫn đang được nhiều điều tốt lành hơn bản thân mình, thì đó là một dấu hiệu cho thấy chúng ta đang đánh giá sai về cả bản thân lẫn anh chị em mình, chúng ta đang nhìn họ dưới một lăng kính khinh miệt, tự cho mình là ở trên người khác.

Ghen tương là một thứ tình cảm tự bản chất là bình thường, vì một cách nào đó, nó là biểu hiện của một sự so sánh, mà đã có so sánh thì sẽ có sự phấn đấu hoặc đầu hàng. Nên sau khi so sánh mà chúng ta thấy căm tức người khác thì đó là vì chúng ta đang muốn đầu hàng chính bản thân mình, đang muốn thoái lui không muốn nỗ lực mà chỉ muốn đứng yên đó và bắt mọi sự phải dưới cơ của mình. Đây là một tình cảm hoàn toàn mang tính tiêu cực và huỷ diệt. Vì nghen mà mất kiểm soát, thì người ta sẽ nảy sinh trong lòng một ý định tiêu diệt người khác bằng mọi giá, bởi lúc ấy chúng ta không còn coi người khác là một động lực để cho chúng ta phấn đấu vươn lên, nhưng là một cản trở cho ngôi vị của chúng ta, nên chúng ta phải ra tay sát hại họ dưới nhiều hình thức: phá hoại hạnh phúc của người khác, phá hoại thanh danh của người khác, phá hoại công việc và sự nghiệp của người khác, gây chia rẽ các mối quan hệ của người khác…và cuối cùng là giết người khác về mặt thể xác.

Sự ghen tương có mặt ở trong mỗi người và mọi người, trong tất cả mọi môi trường sống: gia đình, trường học, nơi làm việc, dòng tu, giáo xứ, các đoàn thể, các nhóm… Tắt một lời là nơi nào có tương quan con người thì ở đó có lòng ghen. Vậy nếu bạn thấy mình đang ghen, thì cần coi lại động cơ dẫn đến sự ghen của mình là gì. Nếu sự ghen ấy chỉ là chuyện hơn thua, thì bạn cần thay đổi suy nghĩ ngay lập tức, hãy nghĩ đến những điều tốt mà bạn có thể thực hiện, hãy nghĩ bạn cần phải nỗ lực phấn đấu để bằng người khác, và hãy đơn giản thấy rằng tâm hồn mình đang ở trong một tình trạng tăm tối. Còn nếu bạn là một nạn nhân của một vụ ghen tương, thì hãy rút vào trong nội tâm của bạn và chúc phúc cho người đang ghen với bạn, đừng cố gắng đối phó với họ hay đối đầu, không phải vì chúng ta thua, mà vì họ đã thua ngay khi họ bắt đầu ghen, và họ là những người đáng thương, hãy cầu nguyện cho họ, hãy chúc phúc cho họ. Đừng bao giờ để mắc bẫy họ, vì nếu bạn bực tức vì ai đó ghen với bạn, thì điều đó cũng có nghĩa là thực lực của bạn ở mức thấp như kẻ ghen kia đang nỗ lực hạ thấp.

Joseph C. Pham