Skip to main content
Bob Dylan biểu diễn tại Chicago năm 1978, ông trở thành người Mỹ đầu tiên nhận được giải thưởng kể từ năm 1993, khi nhà văn Toni Morrison đã được viên hàn lâm của giải Nobel trao giải. (Paul Natkin/Getty Images)

Bob Dylan Giành Giải Thưởng Nobel Văn Chương 2016

Ca nhạc sĩ người Mỹ Bob Dylan, mà sự nghiệp âm nhạc của ông trong nhiều thập kỷ đã thúc đẩy các ranh giới của đa thể loại, đã giành được Giải Nobel Văn Chương 2016.

Nhạc sĩ 75 tuổi đã được vinh danh vào Thứ Năm bởi Viện Hàn Lâm Thuỵ Điển vì “đã tạo ra những thể hiện mang chất thơ mới trong truyền thống ca khúc lớn lao của Mỹ”.

Điều làm cho ông trở thành người Mỹ đầu tiên nhận được giải thưởng kể từ năm 1993, khi nhà văn Toni Morrison đã được viên hàn lâm của giải Nobel trao giải. Ông cũng trở thành nhạc sĩ thực thụ đầu tiên thắm giải văn chương kể từ khi giải này được trao vào năm 1901, Ông Odd Zschiedrich, giám đốc điều hành của Viện Hàn Lâm Thuỵ Điển.

“Không ai lại có một nền âm nhạc quá gây sự chú ý trong tác phẩm của họ cả”, Ông Zschiedrich nói.

Trong suốt sự nghiệp trải dài trong hơn 5 thập niên, nhiều tác phẩm của Dylan đã ghi chép lại tình trạng bất ổn của xã hội, với những bản nhạc đầu tiên đầy sự thách đố đượm chất thơ và ngôn ngữ hình ảnh sống động như “Blowing in the Wind” và “The Times They Are-a-Changin” trở thành bài nhạc hiệu cho các phong trào quyền dân sự và chống chiến tranh.

Trong nhiều năm, các buổi biểu diễn của ông bắt đầu bằng một lời thông báo giới thiệu ông (có lẽ cách mỉa mai) trong tư cách là ‘nhà thơ đoạt giải của nền nhạc Rock 'n' Roll”.

Mặc dù ca nhạc sĩ Dylan đã được đề nghị như là một ứng viên tiềm năng cho Giải Nobel trong nhiều năm, nhưng giải thưởng được công bố vào Thứ Năm xuất hiện như một sự ngạc nhiên. Tại Anh Quốc trang đánh cược Ladbrokes vào Thứ Ba, tỷ lệ của ông là 50/1. Năm ngoái, tác giả và ký giả người Belarusia Svetlana Alexievich, một nhà phê bình lâu nă về chế độ Xô Viết và gần đây là chính phủ Nga, đã thắng giải, một giải thưởng đi cùng với số tiền thưởng là 8 triệu kronor Thuỵ Điển (904,000 USD) tiền mặt.

Phát biểu tại buổi họp báo vào Thứ Năm, thư ký vĩnh viễn của Viện Hàn Lâm Thuỵ Điển Sara Danius đã nói tác phẩm của Ông Dylan trải rộng trên khắp truyền thống nói tiếng Anh, “từ cao tới thấp, từ da đen đến da trắng”.

“Có lẽ thời gian đang thay đổi”, Bà Danius nói, nói thêm rằng Viện Hàn Lâm vẫn chưa liên lạc được với Ông Dylan hiện đang đi lưu diễn.

Bà đã khen khả năng của Ông Dylan làm gương cho các bản văn khác và đặt ông vào trong một truyền thống đạo đức trở về với những nhà thơ Hy Lạp cổ xưa. “Homer và Sappho đã viết những tác phẩm thơ là để được lắng nghe”, Bà Danius nói. “Điều đó cùng một cách với Bob Dylan”.

Tuy nhiên, tác phẩm của Dylan đã không phải là không có tranh cãi. Một sự thích hợp đã là chủ đề lặp đi lặp lại trong suốt sự nghiệp của ông. Các độc giả thân thiết của hồi ký năm 2004 của ông, “Hồi Ký”, đã khám phá ra những câu trích dẫn được sử dụng lại từ Jack London và nhiều nguồn khác. Album năm 2001 “Love and Theft” đã trích dẫn văn chương từ một cuốn sách tội ác bị che khuất bởi một tác giả người Nhật, và “Modern Times” thì lấy từ Ovid và nhà thơ Henry Timrod. Những người bảo vệ cho Dylan nói rằng đã có một truyền thống vay mượn lâu dài trong nghệ thuật, văn chương và âm nhạc, và chính bản thân Ông Dylan đã từ lâu nhận biết rằng cuộc sống và nghệ thuật là một vấn đề về sự giải thích, chứ không phải là một dữ kiện.

“Quá nhiều đối với sự thật”, ông đã viết trong “Hồi Ký”. “Tôi sẽ nói theo hai mặt của môi miệng của tôi và điều bạn nghe thì tuỳ thuộc vào việc bạn ủng hộ phía nào”.

Trên phương tiện truyền thông xã hội, các nhà văn có một sự phản ứng pha trộn trước vinh dự giải Nobel của Ông Dylan. “Dylan là một người thừa hưởng huy hoàng của truyền thống bardic Một sự chọn lựa tuyệt vời”, Salman Rushdie viết trên tường twitter của mình. Gary Shteyngart, trong khi đó, dường như bất đồng với quyết định của viện. “Tôi hoàn toàn không đồng ý với uỷ ban Nobel”, tác giả viết. “Đọc sách thật là khó”, Irvine Welsh thậm chí còn mạnh mẽ hơn trong sự bất đồng của ông, khi viết, “Tôi là một người hâm mộ Dylan, nhưng đây là một giải thưởng mang tính hoài niệm được tiếp nhận bệnh hoạn giành lại được từ những tuyến tiền liệt bốc mùi của những kẻ già yếu và vội vàng”.

Don Share, biên tập của tạp chí Poetry đã khen quyết định. “Những người chỉ trải nghiệm thơ trên trang giấy sẽ bất đồng, nhưng giải thưởng Nobel này là một cách để đưa tất cả trở lại, cách vừa nhắc nhở chúng ta về các cội rễ của thơ và đưa thơ đi qua sự thay đổi của thời gian”, ông nói trong một thông cáo.

Đối với giới hâm mộ và giới gọi là cuồng Dylan những người nghiên cứu cuộc đời và tác phẩm của ông cách cuồng nhiệt, thì những bản nhạc của Dylan thì gần như là những văn bản thánh thiêng. Tuy nhiên, Ông Dylan đã tuyên bố là những tác phẩm ấy không quá quí giá đến thế và mô tả vai trò của ông như là vai trò của một lái buôn là người chỉ đơn giản là tiếp tục công việc của những người đi trước ông trong âm nhạc mà thôi.

“Những bài hát này không xuất hiện trong một bầu khí hẹp. Tôi không có ý tạo ra chúng vì toàn thể”, ông nói vào năm ngoài trong một bài phát biểu hiếm hoi.

Vị nhạc sĩ này thường thể hiện một sự thật trọng trước các giải thưởng và phần thưởng. Vào năm 2013, khi nước Pháp đã trao cho ông giải thưởng văn hoá cao nhất của đất nước, giải Légion d’honneur, thì các loại máy quay và máy hình đều không được phép trong một lễ trao giải rất vắn gọn tại Paris.

Cuộc đời và sự nghiệp thăng trầm của Ông Dylan trong tư cách là một người sáng tác và trình diễn đã được nhiều nhóm học giả và các nghệ sĩ khác nghiên cứu. Câu chuyện đời ông gởi hứng cho một bộ phim tài liệu năm 2007, “I’m Not There”, mà trong đó một nửa tá số các nam diễn viên, gồm cả Cate Blanchett, đã đóng vai Ông Dylan ở nhiều giai đoạn khác nhau trong đời ông. Các bài viết của ông và tính cách công chúng của ông đã nuôi dưỡng một tinh thần của sự độc lập và một sự cảnh giác về chính quyền. Trên trang nhà của ông, các đường dẫn đến các bài viết truyền thông và hồ sơ của nghệ sĩ được liệt kê dưới một thanh có tên là “Hype” (Quảng Cáo).

Robert Allen Zimmerman sinh năm 1941 tại Duluth, Minn, Ông Dylan đã chơi trong nhiều ban nhạc khác nhau khi còn niên thiếu. Ông chuyển đến New York vào năm 1961, nơi mà ông bắt đầu việc biểu diễn ở các hộp đêm quanh khu vực Greenwich Village. Album đầu tay của ông “Bob Dylan”, từ năm 1962, đã kéo theo rất nhiều album ra mắt có tầm ảnh hưởng lớn sau đó gồm “Highway 61 Revisited” năm 1965, “Blonde on Blonde” năm 1966, và “Blood On The Tracks” năm 1975.

Ông Bob Dylan rập khuôn chính bản thân mình theo hình ảnh của Woody Guthrie và những người theo chủ nghĩa thuần tuý dòng nhạc folk bằng việc tăng âm lượng. Ông đã đưa Kitô Giáo vào trong âm nhạc của mình và đã sống những năm 1980 ở những vùng ngoại biên của sự phù hợp văn hoá. Ông tiếp tục biên soạn tác phẩm tiềm năng nhất của mình ở tuổi 55 và, trên sân khấu, đã biến đổi cách không mỏi mệt một số các tác phẩm hay nhất của ông mặc dù đã thực hiện hơn 100 buổi nhạc một năm kể từ năm 1988 – một cuộc chạy đua ma-ra-tông nổi tiếng là Tour Diễn Không Hồi Kết.

Tuy nhiên, sức ảnh hưởng của ông trong tư cách là một nhạc sĩ – ca sĩ là không đi đôi với nhau. Trong các lời ca được đặt trong bối cảnh của các thể loại ngôn ngữ nhạc folk, blues và rock, nhưng Ông Dylan đã khai thác rất nhiều chủ đề khác nhau, từ cá nhân đến chính trị. Trong tập sách “Hồi Ký”, ông đề cập cách chi tiết những năm đầu đời của ông tại New York là một nhạc sĩ trẻ. Trải qua nhiều thập niên, các bản nhạc của ông đã được xuất bản trong tình trạng được cập nhật thường xuyên.

Uỷ ban Giải Nobel đã ca tụng tính hiệu năng không mỏi mệt của Ông Dylan trong nhiều lãnh vực, gồm cả việc thu âm và viết trải nghiệm như “Tarantula” (1971). Vào Tháng 11, Ông Dylan sẽ ra mắt tuyển tập album 36 CD tựa “The 1966 Live Recordings”, là tuyển tập “mọi bài hát hay nhất từ những buổi lưu diễn năm 1966 tại Hoa Kỳ, Anh Quốc, Châu Âu và Úc Châu”. Nhà xuất bản của ông, Simon & Schuster, lên kế hoạch tăng tốc việc xuất bản phiên bản mới của những bản nhạc đã được biên soạn lại hoàn toàn, theo kế hoạch sẽ ra mắt vào Tháng 11.

Ông Dylan đang dành phần lớn Tháng 10 và Tháng 11 trong một chương trình lưu diễn tại Hoa Kỳ và theo như trang web của ông thì sẽ có buổi biểu diễn vào tối nay tại Las Vegas. Tháng này, ông là một phần của chương trình “Desert Trip”, một lễ hội âm nhạc tại Indio, California, nơi mà ông sẽ biểu diễn cùng với các ngôi sao nhạc rock ‘n’ roll gồm Rolling Stones, Paul McCartney, Neil Young, Roger Walters và the Who.

Anna Russel tại London, John Jurgensen tại ChicagoMatthias Verberg tại Stokholm

Joseph C. Pham (Chuyển ngữ từ Wall Street Journal)