Skip to main content
(Jane Benston)

[Niềm Tin] Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên nghĩa là gì?

Chúng ta hay nói với nhau “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”, nghĩa là tính toán lập kế hoạch thì là do con người, nhưng để cho kế hoạch ấy thành sự lại là chuyện của Thượng Đế. Có lẽ lời này không phải do ngẫu nhiên mà trở nên nổi tiếng và được nhiều người áp dụng vì tính chất quá thật của nó, vì cho dù con người có thông minh tài trí đến mấy như Gia Cát Lượng trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, thì vẫn “ngửa mặt lên trời than rằng: ‘Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Bất khả cường dã!’ (Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên, không thể cưỡng lại được)”.

Chúng ta chứng kiến trong suốt dòng lịch sử những sự sụp đổ các công trình do bởi mưu tính con người, và rồi trong chính cả đời sống cá nhân của bản thân cũng vậy, biết bao lần lên kế hoạch chi tiết và thậm chí rất khoa học, nhưng thất bại vẫn cứ hoàn thất bại. Đó chính là một thực tại mà Thánh Vịnh 32 của ngày hôm nay muốn nhắc nhở chúng ta: “Chúa đảo lộn chương trình muôn nước, Người phá tan ý định chư dân” (c. 10).

Chúng ta là con người, nên việc chúng ta nỗ lực lên kế hoạch là một việc hết sức cần thiết nếu không muốn nói là mang tính sống còn, bởi lẽ không có kế hoạch thì chẳng có chi thành sự. Điều khác biệt là chúng ta lên kế hoạch để làm gì và mang lại giá trị và lợi ích gì sẽ quyết định sự thành bại của nó. Nếu kế hoạch của chúng ta chỉ mang tính tư lợi cá nhân mà bất chấp thiện ích chung, bất chấp những thiệt hại và bất công có thể gây ra cho người khác, thì có lẽ kế hoạch đó dù có khoa học mấy, tính toán tỉ mỉ đến mấy, hoàn hảo đến mấy và thành tựu đến mấy cũng sẽ có ngày bị “Chúa phá tan”.

Trên phương diện cá nhân, không ai nói việc bạn lên kế hoạch cho đời mình là một việc không cần thiết, nhưng giữa kế hoạch mang tính xây dựng và mang lại lợi ích cho cộng đồng và những mưu mô mà người ngày nay gọi là “ủ mưu” lại là một chuyện rất khác. Một âm mưu thì không bao giờ xét đến người khác, nó chỉ và luôn thấy người khác là những rào cản, những thứ vướng víu, và thậm chí là những dụng cụ. Và chúng ta thấy, một khi ai đó không còn giá trị cho mưu đồ của bản thân nữa, thì người ta sẵn sàng loại trừ nó, dù đó là một thai nhi chưa kịp chào đời, là đứa con đứt ruột họ sinh ra, là những bé thơ hay những cụ già. Từ đây chúng ta hiểu, một kế hoạch tốt là một chương trình bao gồm cả người khác và đặt người khác làm trọng tâm cho sự phát triển, còn một âm mưu thì loại trừ và đặt người khác làm dụng cụ sử dụng, và những âm mưu này chắc chắn sẽ bị “phá tan” không phải bởi con người mà bởi chính Thiên Chúa.

Lời của Thánh Vịnh 33 ngày hôm nay đưa ra cho chúng ta một bí quyết để “mưu sự tại nhân và thành sự tại thiên” theo đúng nghĩa, đó là tuân thủ theo “chương trình của Chúa” và vâng theo “ý định của Người” (x. 11). Nghĩa là bạn cần xét lại toàn bộ ý định và kế hoạch của mình bằng cách đặt nó vào trong chương trình của Chúa và ý định của Người, liệu kế hoạch ấy nó có thật sự làm thăng tiến người khác không, nó có mang lại giá trị để làm cho người khác được phát triển theo đúng phẩm giá của họ không, và nó có mang lại giá trị xây dựng cộng đồng và thế giới không hay nó chỉ mang tính tư lợi và coi người khác là dụng cụ thoả mãn mọi ước muốn của mình? Dù đó là mối quan hệ gia đình hay xã hội, luôn tồn tại những ý định mang tính hết sức tinh vi để coi chính người thân của mình là dụng cụ thay vì là con người đang cần được khích lệ, nâng đỡ, hỗ trợ, và sẻ chia.

Nhưng nếu bạn có kế hoạch tốt lành mà vẫn không thành công thì không có nghĩa là kế hoạch ấy bị Chúa “phá tan”, nhưng là nó cần phải gặp những cản lực để được thanh luyện cho hợp với ý định và kế hoạch của Chúa, được đẩy lên cao hơn, đi xa hơn, và hoàn hảo hơn nhằm phục vụ được nhiều người hơn. Gia đình bạn có thể vẫn có những mâu thuẫn, những tranh cãi, những bất đồng, nhưng điều đó không có nghĩa là các bạn không hợp nhau hay cần phải ly tán, mà đó là những dấu chỉ cho thấy gia đình bạn đang trên hành trình phát triển và trưởng thành để trở thành những chứng nhân cho kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa.

Thánh Vịnh 33 ngày hôm nay là một lời mời gọi bạn hãy xét lại mọi kế hoạch và ý định của mình, đồng thời cũng mời gọi bạn hãy tin tưởng vào kế hoạch và ý định của Chúa cho đời bạn dù hoàn cảnh hiện tại có đang thế nào thì niềm tin vào sự tốt lành và kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa luôn dẫn bạn đến cuộc sống tròn đầy và thành đạt.

Joseph C. Pham